BAKIRÇAY HAVZASI’NIN EKOSİSTEMLERİ (BİYOMLARI)
Mekânın Dili Fiziki, Beşeri ve Kültürel Coğrafya Araştırmaları Prof. Dr. İhsan BULUT'a Armağan, eren yürüdür,hasan kara,ali meydan, Editör, Pegem A Yayıncılık, Ankara, ss.281-308, 2026
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2026
- Yayınevi: Pegem A Yayıncılık
- Basıldığı Şehir: Ankara
- Sayfa Sayıları: ss.281-308
- Editörler: eren yürüdür,hasan kara,ali meydan, Editör
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu araştırmada
Bakırçay Havzası ekosistemleri (biyomları) doğal ortam şartları (jeolojik-litolojik,
jeomorfolojik, hidrografik, toprak, vejetasyon ve iklim özellikleri) perspektifinde
belirlenmeye çalışılmıştır. Genel olarak nitel araştırma yöntemlerinden doküman
analizinin kullanıldığı araştırmada CBS uygulamalarıyla haritalar yapılmış ve
elde edilen bulgular arazi gözlemleriyle karşılaştırılarak yeniden
düzenlenmiştir. Söz konusu bulgulara göre Bakırçay Havzası’nda 750-800 m’ye
kadar olan alanlar Akdeniz Zonobiyomu’nda, bu metreler üzerinde kalan sahalar
ise Akdeniz (Ege) Orobiyomu’nda yer almaktadır. Akdeniz Zonobiyomu dâhilinde
jeobiyomlar (Kireçtaşları üzerinde litobiyom, karstik jeomorfobiyom,
metamorfikler ve tüfler üzerinde peniobiyomlar, Neojen volkanitler ve
aglomeralar üzerinde litobiyomlar) ve jeopedobiyomlar (Mesozoik tortullar,
granodiyoritler, Neojen göl tortulları ve bazaltlar üzerinde jeopedobiyomlar;
konglomeralar üzerinde lito-pedobiyomlar; alüvyal zeminler üzerinde
psammobiyomlar; delta sahasında drenaj problemi olan sahalarda hidrobiyomlar ve
bu alanlar dâhilinde tuzlu alanlarda halobiyomlar) yer almakta iken, Akdeniz
(Ege) Orobiyomu dâhilinde jeobiyomlar ve jeopedobiyomlar yer almaktadır. Araştırma
alanında doğal taşıma kapasitesi üzerinde yürütülen arazi kullanım faaliyetleri
sonucunda havzanın %55’inin yanlış-bilinçsiz kullanıldığı belirlenmiştir. Bu
çerçevede havzada yerel halk, yerel ve merkezi yönetim birimleri-kurumları ve
üniversiteler arasında interdisipliner bir anlayışla söz konusu ekosistemlere
uygun bir arazi kullanım deseninin oluşturulması zorunludur. Böylesi bir amaç
için Bergama’da “Bakırçay Havzası Amenajman Merkezi” oluşturulması yerinde bir
girişim olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Bakırçay Havzası, ekosistem (biyom), jeo-ekosistem, zonobiyom,
orobiyom.
ECOSYSTEMS (BIOMES) of THE BAKIRÇAY BASIN
Abstract
This study sought to
characterize the ecosystems (biomes) of the Bakırçay Basin from the perspective
of natural environmental conditions (geological-lithological, geomorphological,
hydrographic, soil, vegetation, and climatic characteristics). The study
primarily employed document analysis as a qualitative research method; maps
were created using GIS applications, and the findings were revised based on
comparisons with field observations. Based on these findings, areas in the
Bakırçay Basin up to 750–800 m in elevation are located within the
Mediterranean Zonobiome, while areas above this elevation are situated within
the Mediterranean (Aegean) Orobiome. Within the Mediterranean Zonobiome,
geobiomes (lithobiomes on limestones, karstic geomorphobiomes, penobiomes on
metamorphic rocks and tuffs, and lithobiomes on Neogene volcanics and agglomerates)
and geopedobiomes (geopedobiomes on Mesozoic sediments, granodiorites, Neogene
lacustrine sediments, and basalts; lithopedobiomes on conglomerates;
psammobiomes on alluvial soils; hydrobiomes in areas with drainage problems
within the delta region, and halobiomes in saline areas within these regions)
are present, while geobiomes and geopedobiomes are found within the
Mediterranean (Aegean) Orobiome. It has been determined that, as a result of
land-use activities conducted beyond the natural carrying capacity in the study
area, 55% of the watershed is being used improperly or without due
consideration. In this context, it is imperative to establish a land-use
pattern suitable for these ecosystems through an interdisciplinary approach
involving the local community, local and central government agencies and
institutions, and universities. To this end, establishing the “Bakırçay Basin
Management Center” in Bergama would be a prudent initiative.
Keywords:
Bakırçay Basin, ecosystem (biome), geo-ecosystem, zonobiome, orobiome.