Maden Alanlarının Dönüşüm Potansiyeli: Artvin İli Murgul Örneği
International Yeşilırmak Scientific Research And Innovation Congress-II, Amasya, Türkiye, 22 - 23 Ağustos 2026, ss.77-101, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Amasya
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.77-101
- Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Madencilik faaliyetleri, yerleşimlerin ekonomik gelişiminde önemli bir rol üstlenmektedir ancak faaliyetlerin sona ermesinin ardından çevresel bozulma, mekânsal işlev kaybı ve sosyo ekonomik kırılganlıklar gibi çok boyutlu sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu nedenle madencilik sonrası oluşan alanların yalnızca çevresel rehabilitasyon kapsamında ele alınması yeterli değildir. Çünkü bu alanlarda doğal çevre, mekânsal yapı ve yerel sosyo-ekonomik dinamikleri birlikte değerlendiren sürdürülebilir dönüşüm yaklaşımlarının geliştirilmesi gerekmektedir. Özellikle uzun yıllar madencilik faaliyetlerinin yön verdiği yerleşimlerde terk edilen veya işlevini yitiren alanların yeniden değerlendirilmesi, çevresel iyileşmenin sağlanmasının yanı sıra ekonomik çeşitliliğin desteklenmesi, mekânsal kalitenin artırılması ve yerel kalkınmanın güçlendirilmesi açısından stratejik bir planlama konusu olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, Artvin ili Murgul ilçesinde yer alan bakır madeni sahalarının dönüşüm potansiyelini endüstriyel miras kapsamında ele almayı ve sürdürülebilir planlama ilkeleri doğrultusunda değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında madencilik sonrası alanların dönüşümüne ilişkin ulusal ve uluslararası uygulamalar incelenmiş ve ardından Murgul ilçesinin çevresel, mekânsal ve sosyo-ekonomik yapısı çok yönlü analizlerle değerlendirilmiştir. Çalışmada eğim, yükselti, jeolojik yapı, toprak özellikleri, erozyon, yağış, bitki örtüsü, arazi kullanımı, ulaşım sistemi, yerleşilebilirlik, nüfus yapısı ve madencilik faaliyetlerinin tarihsel gelişimi birlikte ele alınarak çalışma alanının mevcut durumu bütüncül bir yaklaşımla ortaya konulmuştur. Elde edilen bulgular doğrultusunda madencilik faaliyetlerinin doğal çevre, arazi kullanımı, yerleşim dokusu ve sosyo-ekonomik yapı üzerindeki etkileri değerlendirilmiş ve alanın potansiyelleri ve temel sorunları belirlenerek çevresel rehabilitasyon, mekânsal dönüşüm ve sosyo-ekonomik gelişme bileşenlerini bütünleştiren planlama ve kentsel tasarım önerileri geliştirilmiştir. Sonuç olarak çalışma, Murgul'daki maden alanlarının doğal ve kültürel değerleri temel alan turizm odaklı sürdürülebilir bir dönüşüm yaklaşımıyla yeniden işlevlendirilmesinin bölgesel gelişime katkı sağlayabilecek önemli bir potansiyel taşıdığını ortaya koymuştur. Bu sayede çalışma, madencilik sonrası alanların değerlendirilmesinde çevresel rehabilitasyon, mekânsal dönüşüm ve sosyo-ekonomik sürdürülebilirlik bileşenlerini bütüncül bir planlama yaklaşımı içerisinde ele alan analitik bir değerlendirme ile şehir planlama literatürüne katkı sağlamaktadır.