Türkiye'de Tekstil Sanayiine Tarihsel Bir Bakış

Hamamcıoğlu G. N.

Türkiye İktisat Kongresi 2023, İzmir, Türkiye, 19 - 20 Temmuz 2023, cilt.42, ss.1535-1566, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Cilt numarası: 42
  • Basıldığı Şehir: İzmir
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.1535-1566
  • Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Tekstil sektörü, başta İngiltere olmak üzere dünyada birçok ülkede sanayileşme sürecinin temelini oluşturmaktadır. Sanayileşmede tekstil sektörüne öncelik verilmesi, Türkiye için de geçerlidir. Nitekim, başta İzmir İktisat Kongresi olmak üzere Türkiye’de ekonomi ve sanayileşmeye yönelik alınan kararlar incelendiğinde sanayi üretiminde önceliğin tekstil sektörüne verildiği görülmektedir. 

Bu çalışmada Türkiye’nin ekonomi ve sanayi politikaları çerçevesinde tekstil üretiminin gelişim süreci tarihsel bir bakış açışıyla değerlendirilmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde Cumhuriyetin ilanı öncesinde Türkiye coğrafyasında dokumacılık faaliyetlerinin gelişimi değerlendirilmiş; bu kapsamda özellikle Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde girişilen sanayileşme çabaları içerisinde tekstil üretimine yönelik ayrıntılı incelemelere yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Cumhuriyetin ilanı sonrasında Türkiye’de benimsenen sanayileşme stratejileri çerçevesinde tekstil üretiminin gelişimi değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda ilk olarak başta planlı sanayileşme stratejileri ve Sümerbank deneyimi olmak üzere devletin belirleyici rolü çerçevesinde Türkiye’de tekstil sanayiinin gelişimi incelenmiş; ikinci olarak 1980 sonrası ekonomide dışa açılma stratejileri ve Sümerbank’ın özelleştirilmesi gibi tekstil sanayiinin gelişiminde özel sektörün belirleyiciliğini artıran gelişmeler değerlendirilmiştir. Son olarak, tekstil sektöründe ihracat-ithalat payları, kapasite kullanım oranı, üretim ve ciro endeksi, işyeri ölçeği, istihdam gibi göstergelere yer verilerek Türkiye’de tekstil sanayiinin mevcut durumuna yönelik değerlendirmeler yapılmıştır.

Çalışmanın amacı, Türkiye’de sanayileşmenin temelini oluşturan ve günümüz ekonomisi içerisinde yüksek ihracat payına sahip bir sektör olan tekstil sanayiinin gelişimine yönelik kapsamlı bir değerlendirme sunabilmektedir. Çalışma, Türkiye’de tekstil üretiminin gelişimine yönelik mevcut kuramsal araştırmalara ve tekstil sanayiine yönelik istatistiki verilere dayanmaktadır.