Akademik Veri Yönetim Sistemi
Konservatoryum, sa.2, ss.585-602, 2025 (TRDizin)
Müzik ve anlatı, insanlık tarihi boyunca birbirini besleyen ve dönüştüren iki temel ifade alanı olarak varlığını sürdürmüştür. Bu etkileşim, özellikle destan temelli programlı eserlerde, sözel anlatı ile müziksel dil arasında kurulan karmaşık anlam ilişkilerinin çözümlenmesini gerekli kılmaktadır. Bu makalenin amacı, Fauconnier ve Turner tarafından geliştirilen Kavramsal Harmanlama Kuramı’nı (Conceptual Integration Networks, CIN) Türkiye’deki müzikoloji yazını bağlamında sistematik biçimde tanıtmak ve bu kuramın epik anlatılarla ilişkilenen çağdaş piyano eserlerinin çözümlenmesinde nasıl kullanılabileceğini örneklendirmektir. Çalışmada öncelikle CIN modelinin temel bileşenleri, ağ türleri ve işleyiş mekanizmaları özetlenmiş, ardından başlıca kavramlar için tutarlı ve standart bir Türkçe terminoloji sunulmuştur. Ardından Homeros’un İlyada destanındaki epik anlatı alanı ile Fazıl Say’ın Truva Sonatındaki müziksel alan CIN modeline göre çözümlenmiştir; özellikle “Aşil” bölümünde öfke, kahramanlık ve çeviklik gibi anlatısal niteliklerin dinamik, armoni, ritim, dizi kullanımı, tını ve doku gibi müziksel parametrelerle nasıl eşlendiği incelenmiştir. Metin çözümlemesi ve nota analizi birlikte yürütülerek, Aşil figürünün sözel ve müziksel uzamda kesişen bir “müzikal kahraman” olarak yeniden kurgulandığı gösterilmiştir. Elde edilen bulgular, Kavramsal Harmanlama Kuramının yalnızca dilbilim ve anlatı çözümlemelerinde değil, müzikolojide ve özellikle epik anlatı temelli bestelerin yorumlanmasında da işlevsel bir yöntem sunduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, hem CIN kuramı için Türkçe terminoloji önererek hem de Homeros–Truva Sonatı örneği üzerinden müzik ve sözlü kültür etkileşimine ilişkin yöntemsel bir çerçeve sunarak alanyazına özgün bir katkı getirmektedir.