Türkçede “Örtmece” Teriminin Tanımında Kullanılan Sözcüklerin İncelenmesi


Uzdu Yıldız F., Erişkin B., Erişkin S.

Avrasya Terim Dergisi, cilt.13, sa.3, ss.172-177, 2025 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 13 Sayı: 3
  • Basım Tarihi: 2025
  • Doi Numarası: 10.31451/ejatd.1785216
  • Dergi Adı: Avrasya Terim Dergisi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.172-177
  • Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Örtmece teriminin dilbilimden psikolojiye, edebiyattan iletişime birçok disiplinin çalışma konusu olması, farklı bakış açılarından kaynaklanan farklı tanımların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu araştırmada, Türkçede örtmece ile ilgili çalışmalar ve bu çalışmalarda yer alan örtmece tanımları incelenmiş, tanımlarda yer verilen benzer ve farklı ifadeler belirlenerek örtmecenin terim ve tanım ilişkisi açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Adında ve/veya anahtar sözcüklerinde “örtmece” ve “güzel adlandırma” terimlerine yer verilen Ulusal Tez Merkezi’nde 22 yüksek lisans tezi ve 8 doktora tezi, Dergipark platformunda 48 makale, Google Akademik’te Dergipark dışındaki platformlarda 10 makale olmak üzere toplam 88 çalışma belirlenerek araştırmanın veri tabanı oluşturulmuştur. Çalışmalar çerçevesinde içerik analizi yöntemiyle 77 tanıma ulaşılmış ve bu tanımlarda yer alan ortak sözcükler gruplandırılmıştır. Gruplandırma sonucunda tanımlarda en çok “ifade”, “kullan-” ve “yerine” ifadelerinin kullanıldığı belirlenmiştir. Tanımlarda bu sözcüklere yer verilmesi örtmece kavramının edimbilim alanında da detaylıca ele alınması gerekliliğini desteklemektedir.