Barış Harekatının 50. Yılında Uluslararası Kıbrıs Sempozyumu Tam Metin Kitabı
Necmettin Erbakan Üniversitesi Yayınları, Konya, 2026
- Yayın Türü: Kitap / Bildiri Kitabı
- Basım Tarihi: 2026
- Yayınevi: Necmettin Erbakan Üniversitesi Yayınları
- Basıldığı Şehir: Konya
- Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Türk dış politikasının önemli sorunları arasında uzun dönem güncelliğini koruyan Kıbrıs, Türkiye’de demokrasinin kriz dönemlerinde Rumların tutumuyla alevlenen başlıklardan birisi olmuştur. 12 Mart 1971 tarihinde ordu tarafından TBMM’ye verilen askerî muhtırayla gelen 12 Mart ara rejim dönemi de bu kriz süreçlerinden birisini oluşturmuştur. Makarios başkanlığındaki Rumların Kıbrıs’ı Çekolovakya’dan aldığı silahlarla silahlandırmaya başladığı ve Enosis politikalarını yeniden canlandırarak, Türk haklarını yok sayma çabalarına girdiği bu dönemde Parlamento’da sınırlı desteğe sahip olan daha çok teknokratların egemen olduğu eski CHP’li Nihat Erim’in Başbakanlığında kurulan kabine vardı. İç politikada önemli reformlar yapma iddiasıyla işbaşına gelen Nihat Erim hükûmetinin dış politikada baş önceliği Kıbrıslı Türklerin haklarını müdafaa çabası olmuştur. 1950’lerde Demokrat Parti zamanında Kıbrıs sorunu üzerine önemli çalışmaları bulunan Nihat Erim’in Başbakanlığı bir kısım Rumlar tarafından olumsuz karşılansa da Erim’in özellikle iki önemli tutumu hükûmetinin Kıbrıs politikalarını yönlendirmiştir. İlki 1959 yılında yapılan garantörlük antlaşmalarının geçerliliğiyle, Kıbrıs’ta eşit ve iki topluma dayalı düzeni savunmak; Kıbrıs’ta Rumların silahlanmasının ada barışına yönelik bir tehdit oluşturduğu tezini sorunun muhatap devletlerine kabul ettirerek, Kıbrıslı Rumları silahlardan tecrit ettirmek. Sonuç olarak Kıbrıs politikasında başarıya ulaşan Erim hükûmetlerinin bu iki ana siyasetinin nasıl belirlendiği, nasıl şekillendiği, diplomasi çabaları ve Rumların bu siyasete karşı üretmeye çalıştığı politikalar bu çalışmanın ana konusudur. Çalışmada başta Nihat Erim’in özel arşiv belgeleri olmak üzere dönemin gazeteleri, Meclis tutanakları, hatıralar ve ikinci el kaynaklardan yararlanılmıştır. Amerikalılarla yapılan görüşmelere ait Erim arşivindeki belgeler onun Kıbrıs politikalarını oluştururken bu ülkenin yetkililerine Kıbrıs’ta Türk tezlerini nasıl savunduğunu ortaya koyması bakımından tarihi değeri olan veriler ortaya koyması bakımından önem taşımaktadır.