Although the history of surveillance as a social practice is quite old, the
use of surveillance as a power mechanism has been possible with modernity.
The continuity of power in modern society depends on its ability to have
knowledge. In this sense, with modernity, the need for different surveillance
mechanisms has arisen. One of them is camera surveillance. It is possible to
come across MOBESE which is the camera surveillance tool of today’s Turkey,
not only in city centers but on any street. However, there is not any legal
regulation regarding the installation, use and recording of this system. For this
reason, MOBESE monitoring and recordings which lack legal basis and
interfere with human rights, especially the right of privacy, become a subject of
discussion from time to time. This article evaluates MOBESE, which has become
an indispensable tool for social life and legal practice as means of obtaining
evidence, and monitoring and recording with MOBESE cameras in the context
of surveillance society.
Keywords: MOBESE, Camera Surveillance, Surveillance society, Modern society,
Panopticon
Toplumsal bir pratik olarak gözetimin tarihi oldukça eski olmakla birlikte
gözetimin bir iktidar mekanizması olarak kullanılmaya başlanması modernite ile
mümkün olmuştur. Modern toplumda iktidarın devamlılığı, bilgiye sahip olabilmesine bağlıdır. Bu anlamda modernlikle birlikte farklı gözetim mekanizmalarına ihtiyaç doğmuştur. Bunlardan biri kameralı gözetleme olarak karşımıza
çıkar. Günümüz Türkiye’sinin kameralı gözetleme aracı MOBESE’ye ise yalnızca kent merkezlerinde değil, herhangi bir sokakta rastlamak mümkündür. Ne
var ki bu sistemin kurulmasına, kullanımına, kayıtlarına yönelik herhangi bir
yasal düzenleme bulunmamaktadır. Bu sebeple yasal dayanaktan yoksun ve özel
hayatın gizliliği başta olmak üzere insan haklarına bir müdahale niteliğinde
olan MOBESE izleme ve kayıtları, dönem dönem tartışma konusu olmaktadır.
Makale günümüzde toplumsal yaşamın ve bir delil elde etme aracı olarak hukuk
uygulamasının vazgeçilmez bir aracı hâline gelmiş olan MOBESE’yi ve
MOBESE kameraları ile izleme ve kayıt altına almayı gözetim toplumu bağlamında değerlendirmektedir.
Anahtar Kelimeler
MOBESE, Kameralı Gözetleme, Gözetim toplumu, Modern toplum,
Panoptikon