Akademik Veri Yönetim Sistemi
4th INTERNATIONAL SCIENCE, EDUCATION, ART & TECHNOLOGY SYMPOSIUM, İzmir, Türkiye, 9 - 11 Ekim 2025, ss.352-353, (Özet Bildiri)
Bu çalışma, özel yetenekli çocukların üst düzey düşünme becerilerinin sanatsal becerilerine etkisini
literatür temelli olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Özel yetenekli çocuklar, bilişsel kapasiteleri yüksek,
öğrenmeye ve problem çözmeye açık bireylerdir. Üst düzey düşünme becerileri, analitik, eleştirel ve yaratıcı
düşünme süreçlerini kapsamakta; bireylerin soyut kavramları anlamlandırmasını, özgün fikirler üretmesini ve
karmaşık sorunlara çözüm geliştirmesini sağlamaktadır. Sanatsal beceriler ise görsel ve işitsel ifade, estetik algı
ve yaratıcı üretkenlik boyutlarını içermektedir. Literatür, bilişsel yeteneklerin sanatsal üretkenliği desteklediğini
ve çocukların yaratıcılık süreçleri ile sanatsal performansları arasında güçlü bir ilişki bulunduğunu göstermektedir.
Bu çalışma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman analizi deseni kullanılarak yürütülmüştür.
Araştırmada, özel yetenekli çocukların üst düzey düşünme becerileri ile sanatsal becerileri arasındaki ilişkiye
yönelik ulusal ve uluslararası literatür incelenmiştir. Doküman analizi, mevcut yazılı kaynakların sistematik olarak
toplanması, çözümlenmesi ve değerlendirilmesi sürecini içermektedir. Bu doğrultuda, Scopus, Web of Science,
ERIC, Google Scholar ve YÖK Tez Merkezi veri tabanları taranmış; “gifted children”, “higher-order thinking”,
“artistic abilities”, “creativity”, “talent development” anahtar kelimeleri kullanılmıştır. 2020–2025 yılları arasında
yayımlanmış Türkçe ve İngilizce çalışmalara ulaşılmış, özel yetenekli çocukları doğrudan ele alan kuramsal,
ampirik makaleler ve tezler dahil edilmiştir. Bulgular içerik analizi yoluyla incelenmiş, elde edilen veriler tematik
kategoriler altında sınıflandırılmıştır. Bulgular, özel yetenekli çocukların üst düzey düşünme becerilerinin sanatsal
potansiyellerini desteklediğini göstermektedir. Üst düzey düşünme, bireylerin yaratıcı ve eleştirel süreçlerini
sanatsal üretimlere yansıtmasına olanak tanımakta; problem çözme, soyut kavramlarla çalışma ve estetik ifade
becerilerini güçlendirmektedir. Kuramsal yaklaşımlar, Gardner’ın Çoklu Zekâ Kuramı, Torrance’ın Yaratıcı
Düşünme Modeli ve Sternberg’in Üçlü Zekâ Kuramı çerçevesinde, bilişsel ve sanatsal gelişimin birbirini
tamamladığını ortaya koymaktadır. Ampirik çalışmalar da üst düzey düşünme ile sanatsal yaratıcılık arasında
pozitif bir ilişki olduğunu doğrulamaktadır. Sonuç olarak, özel yetenekli çocukların eğitiminde, bilişsel ve sanatsal
gelişimin bütüncül olarak ele alınması önemlidir. Öğretmenler ve eğitimciler, üst düzey düşünme becerilerini
destekleyen pedagojik stratejiler ile sanatsal etkinlikleri entegre ederek öğrencilerin potansiyelini en üst düzeye
çıkarabilirler. Çalışma, öğretmen yetiştirme programlarına ve eğitim politikalarına, bilişsel ve sanatsal gelişimi
birlikte ele alan uygulamaların geliştirilmesi konusunda öneriler sunmaktadır. Ayrıca, gelecekteki araştırmalarda
farklı kültürel ve yaş gruplarında bilişsel-sanatsal etkileşimlerin karşılaştırmalı olarak incelenmesi gerekliliği
vurgulanmaktadır.
Anahtar Kelimeler: derleme çalışması, özel yetenekli çocuklar, sanatsal beceri, üst düzey düşünme,
yaratıcılık
This study aims to examine the effect of gifted children's higher-order thinking skills on their artistic
abilities based on the literature. Gifted children are individuals with high cognitive capacities who are open to
learning and problem solving. Higher-order thinking skills encompass analytical, critical and creative thinking
processes; they enable individuals to understand abstract concepts, generate original ideas and develop solutions
to complex problems. Artistic skills, on the other hand, encompass visual and auditory expression, aesthetic
perception, and creative productivity. The literature indicates that cognitive abilities support artistic productivity
and that there is a strong relationship between children's creativity processes and their artistic performance. This
study was conducted using a document analysis design within the framework of a qualitative research approach.
The study examined the national and international literature on the relationship between gifted children's higher-
order thinking skills and artistic abilities. Document analysis involves the systematic collection, interpretation, and
evaluation of existing written sources. In this regard, the Scopus, Web of Science, ERIC, Google Scholar and YÖK
Thesis Centre databases were searched using the keywords ‘gifted children’, ‘higher-order thinking’, ‘artistic
abilities’, “creativity” and ‘talent development’. Studies published in Turkish and English between 2020 and 2025
were accessed, including theoretical and empirical articles and theses that directly addressed gifted children. The
findings were examined through content analysis, and the data obtained were classified under thematic categories.
The findings show that gifted children's higher-order thinking skills support their artistic potential. Higher-order
thinking enables individuals to reflect their creative and critical processes in artistic productions; it strengthens
problem-solving, working with abstract concepts, and aesthetic expression skills. Theoretical approaches, within
the framework of Gardner's Multiple Intelligences Theory, Torrance's Creative Thinking Model, and Sternberg's
Triarchic Theory of Intelligence, reveal that cognitive and artistic development complement each other. Empirical
studies also confirm a positive relationship between higher-order thinking and artistic creativity. In conclusion, it
is important to take a holistic approach to cognitive and artistic development in the education of gifted children.
Teachers and educators can maximise students' potential by integrating artistic activities with pedagogical
strategies that support higher-order thinking skills. The study offers recommendations for teacher training
programmes and educational policies regarding the development of practices that address cognitive and artistic
development together. Furthermore, it emphasises the need for future research to comparatively examine
cognitive-artistic interactions across different cultural and age groups.
Keywords: Artistic ability, gifted children, higher-order thinking, creativity, review study