5 Dakika Ara: Sinema Ve Televizyonda Yönetmene Dair, Ragıp Taranç,Melih Tomak, Editör, paradigma akademi, Çanakkale, ss.73-114, 2020
Sinemada da yönetmenler birikimlerinden beslenerek, kur-
dukları dünyalarda anlamın keşfini izleyici ile paylaşır. Kimi ya-
şadığı toplumsal olayları ve olguları arka plana yerleştirirken, ki-
mileri de kültürel değerlerini yeniden kompozisyonlarına yansıt-
mayı “birikimlerini” dışa vurmayı yeğler. Bergson’a göre sine-
masal anlatımda, uzam ve süre arasındaki karşıtlık yerini “Geç-
mişin şimdi de saklanması ve birikmesi” olarak madde ve belleğe
dönüşür. Bu bağlamda, sinemada imgelerin saflığı, yönetmenin
düşüncesinden kaynaklanmaktadır. Sinema modern dünyanın
kendini ifade ediş biçimidir.
Sinemada yönetmenler şölenin sahibi olarak zevklerin, beğe-
nilerin peşinde, öncelikle ekiplerini sonra izleyicileri maceradan
maceraya sürüklerler. Sinema, gündelik hayatın sosyolojisinin
tartışıldığı ve üzerinden farklı çözümleme yöntemleri ile anlam
ve anlatımların tartışıldığı sinemasal bir bilimdir. Yedinci sanat
ix
olarak da adlandırılan sinema, sanatsal akımların, kişilerin etki-
leşim kurduğu bir alan olarak yönetmenlerin yol göstericiliğinde
izleyicisini aydınlatmaktadır. Sanat, bilim ve felsefe kendilerini
düşünce üretme mekanizmaları üzerinden gerçekleştirmektedir.
Düşüncenin üç büyük formunu, sanat, bilim ve felsefeyi tanımla-
yan şey, her zaman kaosla kapışmak ,bir düzlem çizmek, kaosun
üzerine bir düzlem çekmektir. Her birine kendine has yöntemlerle
evrenin içinde bulunan bilinmezleri ortaya çıkarmayı hedefler
(Deleuze ve Guattari,1993:193).
Bu kitaptaki metinler sinema ve televizyon tarihinin kronolo-
jik sırasına göre dizinleme yapılmıştır. İlk metin Levent Ber-
ber’in hazırladığı dışavurumcu sinemanın önemli yönetmenlerin-
den biri olan Fritz Lang’in M – Bir Şehir Katilini Arıyor filminde
yönetmenin ışığın olanaklarından nasıl yararlandığını ve ışığı
hangi tekniklerle kullanıldığını Fritz Lang’ın 1931 Yapımı M –
Bir Şehir Katilini Arıyor Filminde Ekspresif Işık Kullanımı
adlı çalışmadır.
İkinci metin olarak Hilal S. Yılmaz’ın, filmlerinde mutlaka
arzu, gerçek ve başarısızlık arasındaki bağ ile ortaya konulan kız-
gınlığa yer veren İspanyol yönetmen Luis Bunuel’in Viridina,
Simon Del Desierto ve La Voie Lactee Filmlerinde Katolik
İnancı Yansımaları Üzerine Bir İnceleme adlı çalışmadır.
Üçüncü metin ortak çalışma olarak hem benim hem de yüksek
lisans ikinci tez danışmanlığını yaptığım Ebru Beyazıt Aptou-
rachman’a ait Sıra Dışı Bir Atinalı Theodoros Angelopou-
los’un Sinemasına Yolculuk adlı bir çalışmadır. Bu metin
Ebru’nun “20. yüzyıl Yunan tarihindeki politik dönüşümler ve
bunun Theodoros Angelopoulos sinemasındaki temsili” adlı yük-
sek lisans tezinden üretilmiştir. Bu kitapta böyle bir çalışmanın
olmasıyla birlikte kaybettiğim değerli yönetmen ve arkadaşım
Theodoros Angelopoulos için bir saygı duruşu niteliği taşımak-
tadır.
Dördüncü metin yüksek lisans öğrencim Serdar İleri’nin
dünya sinemasının en çok izlenen yönetmenlerinden olan Pedro
Almodovar ile ilgili hazırladığı “Almodovar’dan Daha Almo-
dovar”: Acı ve Zafer Filmi İzleğinde Bir Almodovar Monog-
rafisi adlı çalışmadır.
Beşinci metin Faik Kartelli’nin hazırladığı her yeni filmde
daha farklı anlatım biçimlerini cesurca deneyen ve bunları este-
tiğine kalıcı olarak ilave eden yönetmen Ferzan Özpetek Sine-
masında İnsan Mekân ve Zaman İlişkisi Bağlamında Görsel-
İşitsel Kompozisyon adlı çalışmadır.
Altıncı metin ise benim hazırlamış olduğum Sinemada Do-
cudrama (Dramatik Belgesel) Türünün Yeniden Yükselişi:
Bohemıan Rhapsody ve Müslüm Filmlerinin Alımlama Este-
tiği Bağlamında Çözümlenmesi adlı çalışmadır. Bu çalışmamın
bir diğer özelliği ise Aralık 2019’da Taras Şevçenko 4.Uluslararası
Sosyal Bilimler Kongresi – İzmir’de bildiri olarak sunulmuştur.
Kitabın yedinci metni Dilaver Bayındır’ın bir kadın akade-
misyen ve sinemacı kimliğiyle hazırladığı 2000’li Yıllar Sonrası
Türk Sineması’nda Kadın “Don Kişotlar” adlı çalışmadır.
Sekizinci metin, ortaya çıktığı günden beri televizyon dizile-
rinin izleyiciler üzerinde etkili mesajlar oluşturan yapımlar var-
dır. Bu yapımlara Melih Tomak eleştirel bir bakış açısıyla hazır-
ladığı Erkek Kimliği Üzerinden Şiddetin Meşrulaştırılması:
Eşkiya Dünyaya Hükümdar Olmaz adlı çalışmadır. Bu çalış-
manın bir diğer özelliği ise Aralık 2019’da Taras Şevçenko
4.Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi – İzmir’de bildiri olarak
sunulmuştur.
Kitabın son olarak dokuzuncu metni Osman Dikiciler’in ha-
zırladığı sinemanın asıl sorunsalı olan izleyiciye ulaşabilme du-
rumlarının nasıl olduğuna dair 2000 Sonrası Türk Sinemasında
Salon Sorunu ve Tekelleşmeye Karşı Alternatif Gösterim
Arayışları adlı çalışmadır.