DETERMINATION OF THE EFFECT OF TEMPERATURE VARIATION ON THE INDEX VALUE IN THE CERCHAR ABRASIVENESS TEST
4th International Symposium on Graduate Research 17 to 19 December 2025, İzmir, TÜRKİYE, İzmir, Turkey, 17 - 19 December 2025, pp.15, (Summary Text)
- Publication Type: Conference Paper / Summary Text
- City: İzmir
- Country: Turkey
- Page Numbers: pp.15
- Open Archive Collection: AVESIS Open Access Collection
- Dokuz Eylül University Affiliated: Yes
Abstract
Madencilik, tünelcilik ve sondaj çalışmalarında kesici-delici uçlar ile kayaç yüzeyi arasındaki yüksek basınç, sürtünme ve darbe etkileriyle oluşan karmaşık etkileşimler, ekipmanlarda önemli aşınmalara yol açmakta ve bu durum operasyon maliyetlerini ve bakım sıklığını artırarak verimliliği düşürmektedir. Aşınma davranışının tahmin edilmesinde yaygın kullanılan Cerchar Aşındırıcılık İndeksi (CAI) yöntemi, çelik konik bir ucun belirli bir yük altında (≈ 70 N) kayaç üzerinde oluşturduğu iz genişliğini (≈ 10 mm) ölçerek kayaçların aşındırıcılık potansiyelini belirlemektedir. Ancak yapılan tüm CAI deneyleri oda sıcaklığında yapılmakta ve bu durum gerçek saha koşullarını yeterince temsil etmemektedir. Delme ve kazı işlemleri sırasında sürtünme ve deformasyon etkileri nedeniyle kesici uç sıcaklıkları önemli ölçüde artmakta, bu artış hem kayaç davranışını hem de kesici uç malzemesinin sertlik, süneklik ve sürtünme özelliklerini değiştirerek aşınma oranını doğrudan etkilemektedir. Artan sıcaklığın, kesici uç malzemesinin sertliğini düşürdüğü ve sünekliğini artırdığı bilinmektedir. Bu durum, aşınma oranını beklenenden farklı bir yönde değiştirebilir. Diğer yandan, yüksek sıcaklıklar kayaçtaki bazı minerallerin termal genleşme farklılıklarından dolayı zayıflamasına yol açarak, kayaç yüzeyinin daha kolay kazılmasına neden olabilir, bu da teorik olarak kesici uçlardaki aşınmayı azaltabilir. Bu aşınma miktarlarını doğru bir şekilde sınıflandırabilmek adına yapılacak olan çalışma sonunda, sıcaklıkla birlikte güncellenmiş olan Termal Cerchar Aşındırıcılık İndeksi (T-CAI) önerilecektir. Bu yaklaşımla, gerçek çalışma koşullarına daha yakın deneysel verilerin elde edilmesi ve kesici-delici ekipmanların ömür tahminlerinin daha güvenilir bir şekilde yapılması hedeflenmektedir. Çalışmanın sonunda ise, kesici uç sıcaklığının göz ardı edilmemesi gerektiği, saha koşullarında oluşan termal etkilerin aşınma davranışlarını belirlemede kritik bir parametre olduğu vurgulanacaktır. Bildiri kapsamında ise bu amaç doğrultusunda 21 farklı kayaç üzerinde yapılan testlerin ön sonuçlarına yer verilmiştir.