Kaşıkçı Ali Rıza Efendi’nin Dini ve Sosyal Hayat Üzerindeki Etkileri


Türkyılmaz H.

I. International Selçuk Scientific Research Congress, Konya, Turkey, 8 - 09 July 2023, pp.500-506

  • Publication Type: Conference Paper / Full Text
  • City: Konya
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.500-506
  • Dokuz Eylül University Affiliated: Yes

Abstract

Konya’nın Taşkent ilçesine bağlı Balcılar (Alata) köyünde doğan Kaşıkçı Ali Rıza Efendi

(1883-1969), Osmanlı’nın son döneminde yaşamış din âlimlerindendir. Hâdim ve Konya

medreselerinde eğitim görmüş, Nakşî-Hâlidî şeyhlerdendir. Cumhuriyet döneminde yaşanan

Menemen hadisesinden sonra bütün Nakşi gruplar gibi o da bu gelişmelerden etkilenmiş, bir

müddet hapiste yatmıştır. Hapisten çıktıktan sonra ülkenin geçirmekte olduğu dönüşüm

biçimine, modernleşme şekline, sekülerleşme politikalarına tepkisini koyarak ülkeyi terk etmiş

Medine'ye yerleşmiştir. 1969 yılında vefat eden Ali Rıza Efendi, Medine’de ikāmeti esnâda,

çoğu manzum olmak üzere altı adet yazmıştır. Nasihat ve irşad amacıyla yazdığı bu eserlerinde

ahlâk, itikad, tasavvuf, aşk, sosyal/dinî kaygıları dile getirmiştir. Ali Rıza Efendi, hayatını

Medine’de devam ettirmekle birlikte geride bıraktığı mürîdânından hiç kopmamış ve mektuplar

yoluyla onlarla haberleşmiştir. Her ne kadar Ali Rıza Efendi Türkiye’yi terk ederek Medine’de

yaşayıp orada vefat etse de, gitmeden önceki yaşadığı çevrelerde onun dini ve sosyal hayattaki

etkileri geçmişten günümüze hala kendini göstermektedir. Özellikle Balcılar, Ermenek

civarında, Karaman ve Konya’da onun etkilerini bu gün bile görmek mümkündür. Onun için bu

çalışmada Kaşıkçı Ali Rıza Efendi'nin kendisi göç etmiş olmakla beraber geride bıraktığı izler,

tasavvufi çizgisini devam ettirenler güncel yönü ile ele alınacak geçmişten günümüze onun

gündelik hayattaki etkileri ortaya konacaktır.

Anahtar Kelimeler: Kaşıkçı Ali Rıza Efendi, Batılılaşma, Modernleşme, Dini Gruplar.