Erkek Amatör Vücut Geliştirme Sporcularında Antrenman Zamanının Algılanan Stres, Uyku Öncesi Uyarılmışlık ve Uyku Kalitesi Üzerindeki Etkilerinin İncelendiği Boylamsal Çalışma

Creative Commons License

Atalay B., Aytimur Ç., Yazıhan N.

Spor Bilimleri Dergisi, cilt.37, sa.2, ss.177-192, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, düzenli olarak direnç/ağırlık antrenmanı yapan erkek amatör vücut geliştirmecilerin antrenman saatlerinin uyku kalitesi, stres ve uyarılmışlık düzeyleri üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda, yaşları 18–25 arasında değişen 30 erkek amatör vücut geliştirmeci (M=22,13; SS = 1,85) boylamsal olarak incelenmiştir. Dahil edilme kriterlerini karşılayan her katılımcı bilgisayar yazılımı aracılığıyla rastgele iki gruptan birine atanmıştır. Bilgisayar yazılımı ile kendilerine ait oldukları grup içinde rastgele bir kod verilmiştir. Antrenman zamanları iki farklı zaman dilimine ayrılmıştır (Sabah Grubu: Antrenman zamanı ile uyku zamanı arası < 4 saat, Akşam Grubu: Antrenman zamanı ile uyku zamanı arası > 8 saat) ve buna uygun bir antrenman programı tasarlanmıştır. Amatör vücut geliştirmecilere, şiddet ve süre açısından belirlenmiş ve düzenlenmiş ağırlık antrenmanı seansları uygulanmıştır. Amatör vücut geliştirmecilerin bu antrenmanları 4 hafta boyunca düzenli olarak sürdürmeleri istenmiştir. Programın ardından, Algılanan Stres Ölçeği, Uyku Öncesi Uyarılmışlık Ölçeği ve Richards-Campbell Uyku Ölçeği katılımcılara haftalık aralıklarla uygulanmıştır. Karma ANOVA sonuçları, düzenli egzersizin sabah ya da akşam yapılmasından bağımsız olarak stres ve uyku öncesi uyarılmışlık düzeylerini azalttığını göstermektedir. Antrenman zamanı, algılanan stres, uyarılmışlık ve uyku kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi, uygulamalı spor bilimleri ve sağlık psikolojisi literatürüne özgün ve güncel katkılar sağlayabilir.
The study aimed to investigate the effects of training frequency on sleep quality, stress, and arousal levels among athletes who regularly engage in resistance/weight training. To this end, 30 male amateur bodybuilders aged 18-25 (M=22.13; SD =1.85) were examined longitudinally. Each participant who met the inclusion criteria was randomly assigned to one of two groups via computer software. Within their assigned group, they were given a random code by the software. Training times were divided into two different time slots (Morning Group: Training time and sleep time < 4 hours, Evening Group: Training time and sleep time > 8 hours), and a training program was designed. The amateur bodybuilders were given weight-training sessions that were carefully planned and structured in terms of intensity and duration. The amateur bodybuilders were required to continue these training sessions routinely for 4 weeks. Following the program, the Perceived Stress Scale, Pre-Sleep Arousal Scale, and Richards-Campbell Sleep Scale were administered to the participants at weekly intervals. The Mixed ANOVA results suggest that regular exercise reduces stress and pre-sleep arousal, regardless of whether it is performed in the morning or evening. Examining the relationships among training time, perceived stress, arousal, and sleep quality can offer original and up-to-date contributions to the applied sports science and health psychology literature.