IMASES, Uluslararası Multidisipliner Akademik Çalışmalar Sempozyumu, İzmir, Türkiye, 19 - 21 Nisan 2019, ss.244-252
Fransızca `da “
Sgrafit ” , İtalyanca`da ise “ Sgrafitto “olarak bilinen teknik, yarı yaş
pişmemiş formlar üzerine astar atıldıktan sonra deri sertliğine gelen bünyenin
üzerine sivri uçlu aletler yardımıyla desenlerin kazınarak uygulandığı bir ham
seramik dekorudur.
İslam sanatında 9.yy den beri
bilinen bir tekniktir. 9. – 13.
Yüzyıllar arasında başta İran olmak üzere Irak, Suriye, Mısır ve Abbasi,
Selçuk, Atabek, Fatimi, Eyyubi ve Memluk devletlerinde de damgasını vurmuştur.
Ermeni ve Gürcü seramiklerinde de çok uygulanan bir bezeme tekniği olan sgraffito,
Bizans seramiklerinde ilk defa 11. yy. da ortaya çıkmış ve seramik
bezemelerinin bu dönem en çok uygulanan tekniği olmuştur. Sgraffito tekniği
Anadolu`da, 12. - 13. Yüzyıllarda Selçuklular döneminde etkisini göstermiştir.
Anadolu’da görülen tarihi örneklerin Selçuklu ve Bizans döneminde yapıldıkları
görülmektedir. Bu dönemde yapılan seramiklerde teknik olarak birlik
saptanırken, konu olarak farklılaştıklarına tanık olmaktayız. Bu dönemde kuş ve
insan figürlerinin yanında desenlerin bazılarının soyut, bitkisel ve geometrik
olduğu görülmektedir. Kazıma desenli seramikler pişirilip genelde tek renk veya
akıtmalı sırlarla sırlanmış ve tekrar pişirilmiştir.
Günümüzde bu teknik çok fazla
uygulanmamasına rağmen bazı üniversitelerde ders olarak verilmektedir. Bu
bildiride de örnek uygulamalar olarak, Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar
Fakültesi, Geleneksel Türk Sanatları Bölümü, Çinicilik ve Çini Onarımları
Anasanat Dalında, Dekor Teknikleri dersinde yapılan sgraffito çalışmalarına yer
verilmiştir.