Akademik Veri Yönetim Sistemi
Makro Boyutlarıyla Çevre Ekonomisi, Sevilay Konya, Editör, Nobel Yayınevi, Ankara, ss.205-223, 2022
Uluslararası ticaretin toplumsal refahı artırdığı, ekonomik büyümeyi desteklediği, ürün çeşitliliğini artırarak tüketicinin hem daha kaliteli hem de ucuz olarak mal ve hizmetlere ulaşmasını sağladığı genel kabul gören bir gerçektir. Uluslararası ticaretin bu faydaları yanında neden olduğu bazı olumsuzluklar da bulunmaktadır. Bunların en önemlilerinden biri uluslararası ticaretin çevreye vermiş olduğu zararlardır. Çevreye verilen zararlar, günümüzde de etkileri görülmeye başlanan ve gelecekte bu etkilerin daha fazla görüleceği düşünülen iklim değişikliğini tetiklemektedir. İklim değişikliği, insan faaliyetleri sonucunda atmosferde bulunan sera gazı miktarının artması nedeniyle ortalama sıcaklıkların yükselmesi olarak tanımlanabilmektedir. İklim değişikliğine bağlı olarak önce bölgenin ekolojik yapısı değişmektedir. Bu bağlamda bölgeye has olan veya o bölgede verimli şekilde yetişmekte olan bitki ve hayvan türleri iklim değişikliğinden olumsuz yönde etkilenmektedir. İkinci olarak iklim değişikliği ani meteorolojik olayların yaşanmasına neden olabilmektedir. Bu ise bölgede var olan insanlara, bitkilere ve hayvanlara daha doğru bir ifadeyle canlı cansız tüm varlıklara zarar verebilmektedir. İklim değişikliğinin en önemli nedeni olarak doğaya salınan sera gazı miktarının hızla artması görülmektedir. Uluslararası ticaret, doğadaki sera gazı miktarını beş ana nedenden dolayı artırmaktadır. Bunlar 1) ticaret ortaklarının ekonominin büyüklükleri; 2) ticaret akımının sektörel bileşimi; 3) ticaret ortaklarının küresel değer zinciri içerisindeki konumları; 4) taşımacılık ve 5) üretim yapısındaki enerji verimliliği olarak sayılabilmektedir. Çalışmanın amacı; uluslararası ticaretin iklim değişikliği üzerindeki etkisini, bu etkinin hangi bileşenlerden oluştuğunu, gelişmiş-gelişmekte olan ülke ayrımının bu durumda etkisinin olup olmadığını incelemek ve ne gibi önlemler alınması gerektiğini vurgulamaktır. Sonuç olarak, uluslararası ticaretin beş önemli bileşen üzerinden doğaya salınan sera gazı miktarını artırdığı, gelişmekte olan ülkelerin gelişmiş ülkelere kıyasla daha çok sera gazı salınımı gerçekleştirdikleri görülmüştür.