MİLLİYETÇİLİK İLE KADIN HAREKETİ İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA BULGAR KADIN HAREKETİ: BULGAR KADIN EĞİTİMİ VE ÖRGÜTLENMESİ

Creative Commons License

İNCİ A., Çelik B.

Trakya Üniversitesi Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi, cilt.15, sa.1, ss.115-154, 2026 (ESCI, TRDizin)

Özet

19. yüzyılda özellikle Tanzimat ile birlikte modernleşmenin hız kazanması sonucunda Osmanlı’da kadınların eğitim ve örgütlenmesinde önemli bir ivme sağlanmıştır. Bulgar millî kimliğinin gelişmeye başladığı Tanzimat döneminde Bulgar kadın hareketinin de gelişme göstermesinde modern eğitim kurumlarının ortaya çıkması ve bu eğitim sayesinde örgütlenmeye bilincine sahip olan Bulgar kadınlarının kurmuş oldukları çeşitli örgütlerin faaliyetlerini değerlendirmek makalemizin temel amaçlarından birisidir. Bir başka amaç ise Bulgar millî uyanışı ve millîyetçi hareketin gelişiminde kadınların katkılarını irdeleyerek millîyetçilik ile kadın hareketi arasında varsayılan ilişkiyi somutlaştırmaktır. Millîyetçilik hareketinin ilk olarak Balkan coğrafyasında etkilerini gösterdiği dikkate alınacak olursa bu ideolojinin toplum içinde yayılmasında kadınların rolünün belirlenmesi ideolojinin yayılma biçiminin kavranmasına da katkı sağlayacaktır. Bu bağlamda Bulgar kadınlarının modern eğitim alması ve örgütlenme bilincine kavuşması ile millîyetçi ideolojinin yükselişi arasında somut bir ilişki olduğunu ortaya koymayı amaçlayan makalemizde Osmanlı Türk kaynaklarının yanısıra Bulgar kaynaklarının da kullanılmış olması makalemizin özgünlüğüne önemli katkı sağlamıştır.
In the 19th century, as a result of the acceleration of modernisation, particularly through the Tanzimat reforms, a substantial advancement was achieved in the education and organisation of women in the Ottoman Empire. One of the primary objectives of this article is to assess the activities of various organisations established by Bulgarian women who developed an organisational consciousness through the emergence of modern educational institutions during the Tanzimat period, when Bulgarian national identity began to crystallise. Another objective is to substantiate the presumed relationship between nationalism and the women’s movement by examining the contributions of women to the advancement of the Bulgarian national awakening and nationalist movement. Considering that the nationalist movement initially manifested itself in the Balkan region, identifying the role of women in the dissemination of this ideology throughout society will contribute to a deeper understanding of its diffusion. In this context, this article aims to demonstrate that a tangible relationship existed between the modern education of Bulgarian women and the rise of nationalist ideology. The utilisation of Bulgarian sources alongside Ottoman Turkish sources has significantly enhanced the originality of this study.