Akademik Veri Yönetim Sistemi
16. Ulusal Radyasyon Onkolojisi Kongresi, Girne, Kıbrıs (Kktc), 9 - 13 Nisan 2025, cilt.40, sa.1, ss.54-55, (Özet Bildiri)
Amaç: Çalışmamızda hastaların anatomik değişimlerine ve klinik değerlendirmelerine bağlı olarak hastalara 4 farklı zaman diliminde 4 farklı adaptif radyasyon tedavisi (ART) uygulaması yapılarak dozimetrik değerlendirilmeleri kümülatif ağırlıklı doz toplamları ile yapılmıştır. Çalışmamız ağırlık değişimine bağlı olarak baş-boyun kanseri hastalarına ART uygulamasının kaç kez ve hangi zaman diliminde uygulanması gerekliliğin sorusu için bir rehber niteliğindedir.
Yöntem: Çalışamaya lokal ileri nazofarenks veya larenks kanseri tanısı almış (18 nazofarenks, 12 larenks), ilk tedavi günü ile 10. tedavi günündeki ağırlık değişimi %1 ve üzerinde olan hastalar dahil edilmiştir. Hastaların tedavi başlangıç günü ve 10.-15.-20.-25. günlerde ağırlık değişimine bakılmıştır. Aynı günlerde ART için de BT simülasyon ve RT planlaması yapılmıştır. Yapılan her bir adaptif plan 35 fraksiyon üzerinden hesaplanmıştır ve ART planı ile ilgili gün sayısı kadar tedaviye girmiştir. İlk tedavi planı (iplan) doz dağılımı referans alınarak 4 ayrı ART planlaması için 16 farklı ART plan senaryosuna ait ağırlıklı kümülatif toplam doz dağılımları hesaplanmıştır. İstatistiksel analizde Wilxocon 2 related sample testi kullanılmış ve ART senaryoları istatistiksel sonuçlarla, boxplot ile dozimetrik olarak değerlendirilmiştir. ART planı değerlendirmelerinde, tüm ART olasılıklarını içeren 16 farklı ART planı senaryosu oluşturulmuştur (bkz. Tablo 2). Her bir senaryo için dozlar hesaplanırken, ilgili adaptif plan ilgili BT datasına aktarılarak tekrar doz hesaplama işlemi (scheduled plan) ve ağırlıklı kombine doz toplamları ile değerlendirmeler yapılmıştır.
Bulgular: Çalışmamızdaki hastaların kilo değişimleri incelendiğinde literatür ile uyumlu olarak, tedavi süresince hastalarda kilo kaybı olduğu görülmüştür (1,2,3). Bu değerlerin iki hasta grubu için ortalama değişimleri tablo 3’ de verilmiştir. 100’e normalize edilmiş ağırlıkların 25. tedavi gününe kadar olan değişimleri Resim 1’de
gösterilmiştir. İki hasta grubu için de her üç hedef yapıda da ((PTV70(High), PTV63(Intermediate), PTV56(Low)) ART sayısının azalmasına bağlı olarak PTV Coverage ve PTV CN için azalış, high risk PTV için HI değerinde ise negatif yönde artış görülmüştür. Her iki hasta grubu için kritik organ grafiklerinde spinal kord haricindeki kritik organ median değerlerinin hiçbiri için ART senaryolarında plan kabul kriterlerinin dışında bir değer görülmemiştir.
Sonuç: Kilo değişimi yaşayan hastalarda hedef yapılar ve kritik organlar için 10. ile 25. tedavi günleri aralığında en az 2 ART yapılması durumunda dozimetrik sonuçlar kabul edilebilir olmaktadır. Çalışmamızda ART sayısının arttığı ve 4 ART yapıldığı durumdaki sonuçların gittikçe iplan değerlerine yaklaştığı ve değerlerin iyileştiği, hedef yapıların Coverage, CN ve HI değerlerinde iyileşme olduğu görülmektedir. Çalışmada spinal kord haricindeki kritik organlar için ART senaryolarında kabul kriterlerinin dışında bir sonuca rastlanmamış, spinal kord için ART yapılmadığında maksimum dozun kabul değerini aştığı saptanmıştır. Yapılan bazı diğer çalışmalar da ART ile spinal kord dozunda daha iyi değerler elde edildiği şeklindedir (4,5,6).
Her bir ART senaryosu kendi içerisinde uç değişimler gösterdiğinden ART değerlendirmeleri hasta bazlı yapılmalı, haftalık kilolarında %4,00’lük değişim görüldüğünde ART açısından değerlendirilmelidir. Bu çalışma sağlamış olduğu geniş değerlendirme parametreleri, tabloları ve grafikleri ile bir rehber niteliğindedir.
Anahtar Kelimeler: Adaptif Radyoterapi (ART); Nazofarenks Kanseri; Larenks Kanseri; Dozimetrik Karşılaştırma