Antarktika Antlaşmalar Sistemi Çerçevesinde Üstlenileceği Taahhüt Edilen Danışman Taraf Yükümlülüklerinin Sistematik Analizi: Tavsiye ve Önlem Kararları

Creative Commons License

Okudan H., Kula N.

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, cilt.32, sa.1, ss.1-30, 2026 (TRDizin)

Özet

Antarktika el değmemiş doğası ve dünya üzerinde siyasi sınırları olmayan tek coğrafi bölge olması nedenleriyle diğer kıtalardan oldukça farklı bir yapıdadır. Bu benzersiz özelliklerinin yanı sıra bölgenin yönetim şekli de uzay, derin deniz tabanı, Arktik gibi farklı alanlar için de model olarak değerlendirilen kendine has bir yönetim sistemidir. Kıta Antarktika Antlaşmalar Sistemi tarafından yönetilmekte olup sistem, Antarktika Antlaşması başta olmak üzere çeşitli antlaşmalar, antlaşmaların ekleri ve her yıl gerçekleşen Antarktika Antlaşması Danışma Toplantıları’nda kabul edilen kararları ile şekillenmektedir. Sistemin temelini oluşturan Antarktika Antlaşması’nın yasal kapsamı, Antarktika Antlaşması Danışma Toplantıları’nda alınan Tavsiye ve Önlem kararlarının kabul edilmesi ve onaylanması ile genişletilerek sistemin güncel ihtiyaçlara yanıt vermesi sağlanmakta ve Kıta’nın geleceği şekillendirilmektedir. Antarktika Antlaşması Danışma Toplantıları’nda alınan bir kararda gözlemci statüde olan bir devletin danışman taraf statüsü elde edebilmesi için yürütülecek prosedüre ilişkin bir Kılavuz’a yer verilmiştir. Bu Kılavuz’a göre danışman taraf statüsü elde edebilmenin bir koşulu da gözlemci tarafın yürürlükte olan tüm Tavsiye ve Önlem kararlarını onaylayacağına dair niyet beyanında bulunmasıdır. Bu çalışma ile Antarktika Antlaşması Danışma Toplantıları bünyesinde alınan ve halihazırda yürürlükte olan Tavsiye ve Önlem kararları sistematik olarak incelenerek, sistemde dağınık halde bulunan normatif yükümlülüklerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Antarctica is quite different from other continents due to its virgin nature and the fact that it is the only geographical region on Earth without political borders. In addition to these unique characteristics, the region’s management system is also considered a model for other areas such as space, the deep sea bed and the Arctic. The continent is governed by the Antarctic Treaty System, which consists of various treaties, including the Antarctic Treaty, annexes to the treaties, and measures adopted at the annual Antarctic Treaty Consultative Meetings. The legal scope of the Antarctic Treaty, which forms the basis of the system, is expanded through the adoption and approval of Recommendations and Measures adopted at the Antarctic Treaty Consultative Meetings, ensuring that the system responds to current needs and shaping the future of the Continent. A Guide on the procedure for a state with observer status to obtain consultative party status is included in a decision taken at the Antarctic Treaty Consultative Meetings. According to this Guide, one of the conditions for obtaining consultative status is that the observer state declares its intention to endorse all existing Recommendations and Measures. This study aims to systematically review the Recommendations and Measures decisions adopted within the Antarctic Treaty Consultative Meetings and currently in force, thereby evaluatethe scattered normative obligations.