Sirkadiyen Ritim değişiminin Doksorubisin Duyarlı ve Dirençli Üçlü negatif Meme Kanseri Hücrelerinde Epitelyal-Mezenkimal Geçiş ve İnvazyon Süreci Üzerine Etkileri

Gülbahar I., Solak S. H., Kum Özşengezer S., Delek F. S., Altun Z. S.

13. Onkolojide Arayışlar Sempozyumu, İzmir, Türkiye, 12 - 14 Aralık 2025, (Yayınlanmadı)

  • Yayın Türü: Bildiri / Yayınlanmadı
  • Basıldığı Şehir: İzmir
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Amaç: Bu çalışmada doksorubisine dirençli (Dox-R) üçlü negatif meme kanseri hücrelerinde sirkadiyen ritmin senkronizasyonunun metastatik potansiyel, hücre invazyonu ve epitelyal-mezenkimal geçiş (EMT) süreci üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla hücrelerde sirkadiyen saat genleri CRY1 ve PER2 yanı sıra EMT ile ilişkili E−cadherin ve Vimentin gen ekspresyonları üzerindeki etkilerinin belirlenmesi hedeflenmiştir.

Yöntem: Dox-R ve Doksorubisine duyarlı (Dox-S) MDA-MB-231 hücre hatları in- vitro koşullarda üretilmiştir. Hücrelerdeki sirkadiyen ritmi senkronize etmek için  hücrelereDeksametazon (DEX) uygulanmıştır. CRY1, PER2, Vimentin ve E−cadherin gen ekspresyon düzeylerindeki farklılıkları ölçmek için kantitatif gerçek zamanlı PCR (qRT-PCR) yöntemi kullanılmıştır; gen ekspresyonları, iç kontrol olarak GAPDH kullanılarak ΔΔC T metodu ile analiz edilmiştir. Hücrelerin invaziv kapasitesi transwell migrasyon deneyi ile fonksiyonel olarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler için bağımsız t-testi, Mann-Whitney-U testi ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır.

Bulgular: DEX ile muamele edilen Dox-R (MDA-R-DEX) hücrelerinde daha belirgin olmak üzere Dox-S hücrelerinde de, CRY1 ve PER2 sirkadiyen saat genekspresyonları, kontrol gruplarına kıyasla artış göstererek sirkadiyen ritim modülasyonu doğrulanmıştır. MDA-R-DEX hücrelerinde, mezenkimal belirteç olan Vimentin ekspresyonunda da anlamlı bir artış saptanmıştır. Fonksiyonel olarak bu artış, MDA-R-DEX grubunun en yüksek yayılmacı kapasiteye sahip olduğunu gösteren invazyon sonuçları ile parelellik göstermiştir. Bununla birlikte, epitelyal belirteç E−cadherin ekspresyonu da yine MDA-R-DEX hücrelerinde MDA-S-DEX grubuna göre artış göstermiştir.   

Sonuç: Doksorubisine dirençli meme kanseri hücrelerinde sirkadiyen ritmin CRY1 ve PER2 gen ekspresyonlarını güçlü bir şekilde artırarak modüle edilmesi, aynı zamanda hücrelerin invaziv potansiyelini de belirgin şekilde arttırmıştır. Vimentin ve E−cadherin'in eş zamanlı artmış ekspresyonu, MDA-R-DEX hücrelerinin klasik bir EMT sürecinden ziyade, metastatik süreçte yüksek adaptasyona sahip "hibrit epitelyal/mezenkimal fenotipe" geçtiğini düşündürmüştür. Bulgular, ilaç direnci ve sirkadiyen ritim arasındaki etkileşimin, hibrit fenotip oluşumu üzerinden kanser hücrelerinin metastatik adaptasyonunda önemli bir rol oynayabileceğine işaret etmektedir. Bu sonuçlar, kronoterapinin kanser tedavisindeki potansiyelini yeniden değerlendirmeyi gerektirmekte ve Dox-R meme kanseri tedavisinde sirkadiyen saat mekanizmalarını hedefleyen yeni stratejilerin geliştirilmesi için kritik bir zemin sunmaktadır.