Ebeveyn Tutumları ile Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Sosyal Duygusal Uyum Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Creative Commons License

GÜREL A. H., ALTUN Z. D.

Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi(BAEBD), cilt.17, sa.1, ss.876-905, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu araştırmanın amacı ebeveyn tutumları ile okul öncesi dönem çocuklarının sosyal-duygusal uyum düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli benimsenmiş olup, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı anaokullarına devam eden 60-72 aylık 675 çocuk ve ebeveynleri araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Karabulut Demir ve Şendil (2008) tarafından geliştirilen "Ebeveyn Tutumları Ölçeği", Güven ve Işık (2006) tarafından hazırlanan "Beş Yaş Çocukları İçin Marmara Sosyal Duygusal Uyum Ölçeği" ve araştırmacı tarafından oluşturulan "Aile Bilgi Formu" kullanılmıştır. Verilerin analizinde non-parametrik testlerden Kruskal Wallis Testi ile gruplar arası karşılaştırmalar yapılmış, farklılık kaynaklarını belirlemek amacıyla Mann-Whitney U Testi uygulanmış ve anlamlılık düzeyi .05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma bulguları, ebeveyn tutumları ile çocukların sosyal-duygusal uyum düzeyleri arasında anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymaktadır. Yapılan korelasyon analizleri sonucunda, sosyal-duygusal uyumun alt boyutları olan sosyal yaşamın gereklerine uygun davranma, sosyal çevreye pozitif yaklaşma, akranlarla etkileşim ve sosyal duruma uygun tepki verme becerileri ile demokratik ebeveyn tutumları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Buna karşılık, otoriter ebeveyn tutumları ile sosyal-duygusal uyum becerileri arasında negatif yönde ilişkiler belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, ebeveyn tutumlarının çocuğun doğum sırası, annenin çalışma durumu, anne ve baba eğitim düzeyi ile sosyoekonomik statüye bağlı olarak anlamlı farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Buna karşılık, cinsiyet değişkeninin ebeveyn tutumları üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Öte yandan, çocukların sosyal-duygusal uyum düzeyleri bakımından ise baba eğitim durumu ve sosyoekonomik durum değişkenlerinin anlamlı farklılıklar yarattığı belirlenmiştir.
This study aimed to examine the relationship between parental attitudes and the social- emotional adjustment levels of preschool children. Using a correlational survey design —a quantitative research method—the study sample consisted of 675 children aged 60 to 72 months and their parents, all attending kindergartens affiliated with the Ministry of National Education during the 2022–2023 academic year. Data were collected using the Parental Attitudes Scale (Karabulut Demir & Şendil, 2008), the Marmara Social Emotional Adjustment Scale for Five-Year-Old Children (Güven & Işık, 2006), and a Family Information Form developed by the researcher. For data analysis, the Kruskal-Wallis test, a non-parametric method, was utilized to compare groups, followed by the Mann-Whitney U test to identify sources of differences. The significance level was set at 0.05. Findings indicated significant relationships between parental attitudes and children's social- emotional adjustment levels. Correlation analyses revealed positive associations between democratic parental attitudes and various sub-dimensions of social-emotional adjustment, including conformity to social norms, positive approach to the social environment, peer interaction, and appropriate responses to social situations. Conversely, authoritarian parental attitudes were negatively correlated with social-emotional adjustment skills. Additionally, parental attitudes significantly varied based on birth order, maternal employment status, parental education levels, and socioeconomic status, while no significant differences were observed regarding the child’s gender. Regarding social-emotional adjustment, significant differences were found related to the father's education level and socioeconomic status.