Aile Hekimliğinde Kişiselleştirilmiş İlaç Yönetimi ile Parkinson Hastasında İlaç Uyumu ve Düşmelerin Önlenmesi: Olgu Sunumu
19. Aile Hekimliği Güz Okulu, İskele, Kıbrıs (Kktc), 24 - 28 Eylül 2025, ss.139-141, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: İskele
- Basıldığı Ülke: Kıbrıs (Kktc)
- Sayfa Sayıları: ss.139-141
- Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Ali Ekrem Aslan, Oğuz Yeşiloğlu, Vildan Mevsim
Giriş:
Parkinson hastalığında motor semptom kontrolü, özellikle levodopa tedavisinin doğru zamanlama ve uygulamasına bağlıdır. Birinci basamak, hastanın hedefleri, günlük rutinleri, sağlık okuryazarlığı ve aile/ev içi kaynakları doğrultusunda kişiselleştirilmiş ilaç yönetimi ve öz-yönetim desteği sağlamak için benzersiz bir fırsat sunar. Bu bildiri, aile hekimi tarafından kişiselleştirilmiş danışmanlıkla ilaç uyumunun güçlendirildiği ve düşmelerin önlendiği bir olguyu sunar.
Olgu:
Altmış altı yaşında erkek hasta, yalnızca reçete yenileme amacıyla aile sağlığı merkezine başvurdu. Muayenede belirgin istirahat tremoru ve bradikinezi izlendi. Ayrıntılı öyküde, son bir ayda ev içinde 4–5 kez düştüğü, semptomlarında artış olduğu ve bu durumları daha önce sağlık profesyoneliyle paylaşmadığı öğrenildi. İlaç kullanımı değerlendirildiğinde hastanın levodopa içeren ilacını hangi saatlerde alacağını bilmediği, aç/tok kuralına uymadığı ve bazı dozları karıştırdığı ya da unuttuğu saptandı. Hastanın kişisel hedefi “ev içinde güvenle hareket etmek ve günlük işlevselliği korumak” olarak belirlendi; eşin bakımda aktif rol alabileceği ve her iki bireyin akıllı telefon kullandığı görüldü.
Ertesi gün hasta ve eşi ilaçlarıyla birlikte çağrıldı ve aile hekimi tarafından yaklaşık 30 dakikalık yapılandırılmış ilaç uyumu danışmanlığı uygulandı. Müdahale hastanın günlük rutinine göre yazılı kişisel ilaç çizelgesi oluşturulmasını, hasta ve eşinin telefonlarına doz saatlerine uygun hatırlatıcı alarmların kurulmasını, ilacın aç karnına alınması ve ardından bir süre yemek yememe kuralının açık ve sade dille pekiştirilmesini ve eşe hatırlatma/doğrulama rolünün tanımlanmasını içerdi. Planlı kontrol randevusu verildi. Bir ay sonraki izlemde hasta, istirahat tremorlarında azalma, ev içi düşmelerin tamamen sona ermesi ve günlük işlevsellikte belirgin iyileşme bildirdi; eş geribildirimi bu bulguları doğruladı.
Sonuç:
Bu olgu, birinci basamakta kişiselleştirilmiş (rutin-uyumlu) ilaç yönetimi ile dijital hatırlatıcılar ve aile katılımını birleştiren kısa bir danışmanlık paketinin, Parkinson hastalarında ilaç uyumunu artırarak düşmeleri azaltabildiğini göstermektedir. Kısa süreli, düşük maliyetli ve uygulanabilir bu yaklaşım, aile hekimliğinin kişi/bağlam odaklı bakım gücünü ortaya koymakta; sağlık okuryazarlığını artırarak tedavi etkinliğini ve güvenliğini iyileştirmektedir.
Anahtar Kelimeler: parkinson hastalığı, ilaç uyumu, aile hekimliği