Bölgesel Kutuplaşma ve Seçmen Davranışları: 2024 Yerel Seçimlerinin Çok Ölçekli (Multi Scale) Mekansal Analizi
26. Ulusal Bölge Bilimi ve Bölge Planlama Kongresi, İzmir, Türkiye, 21 - 23 Mayıs 2026, (Yayınlanmadı)
- Yayın Türü: Bildiri / Yayınlanmadı
- Basıldığı Şehir: İzmir
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Dokuz Eylül Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
31 Mart 2024 Yerel Seçimleri, Adalet ve Kalkınma Partisi’nin (AKP) girdiği seçimler tarihinde ilk kez ikinci sıraya gerilemesi ve Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) 1977’den bu yana ilk defa birinci parti konumuna yükselmesi bakımından kritik bir kırılma noktasını temsil etmektedir. Mevcut literatür, bu sonuçları genellikle ekonomik istikrarsızlığın emekli ve genç nüfus üzerindeki etkileri, düşük katılım oranları, deprem, iktidar yorgunluğu ve Yeniden Refah Partisi’nin (YRP) yükselişi gibi makro değişkenlerle açıklamaktadır. Ancak bu argümanlar çoğunlukla ulusal ölçekte ele alınmakta ve söz konusu faktörlerin yerel düzlemdeki heterojen yansımaları ihmal edilmektedir. Ayrıca çalışmaların büyük bir kısmının sadece iktidar partisinin oy kaybına odaklanması, AKP ve CHP arasındaki oy geçişkenliklerinin ve mekansal rekabetin derinlemesine analiz edilmesini zorlaştırmaktadır. Bu çalışma, literatürdeki bu boşluğu doldurmak amacıyla AKP ve CHP’nin 2024 seçim performanslarını ilçe bazında yüksek mekansal çözünürlükle ve karşılaştırmalı olarak analiz etmeyi hedeflemektedir. Araştırma kapsamında Türkiye’nin 973 ilçesini kapsayan; sosyoekonomik, demografik, dini, etnik yapı ve oy geçişkenliğini temsil eden değişkenlerden oluşan kapsamlı bir veri seti oluşturulmuştur. Yöntem olarak, değişkenlerin etkisini sadece ulusal düzeyde değil, yerel ve bölgesel ölçeklerdeki değişimleriyle birlikte saptayabilen Çok Ölçekli Coğrafi Ağırlıklı Regresyon (MGWR) tekniği kullanılmıştır. MGWR yöntemi, hangi faktörün hangi lokasyonda ve ne yönde etkili olduğunu mekansal olarak ayrıştırabilmesi sayesinde, literatürde atıf yapılan makro etkenlerin yerel düzeydeki farklılaşan etkilerini ortaya koyabilmesi bakımından etkin bir yöntemdir. Elde edilen bulgular, AKP ve CHP oylarını şekillendiren dinamiklerin ulusal, bölgesel ve yerel olmak üzere üç farklı boyutta değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Analiz sonuçları, her iki partinin seçmen kitlesinin kutuplaşma düzeylerinin belirgin mekansal kümelenmeler sergilediğini ve oy verme davranışlarının partilere göre farklı mekansal düzlemlerde kristalleştiğini kanıtlamaktadır. Sonuç olarak çalışma, mekansal ölçeği ve yerel dinamikleri göz ardı eden genelleyici açıklamaların, 2024 yerel seçim sonuçlarını tam anlamıyla kavramakta yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır.