Sağlık Çalışanlarında Boğmaca Hastalığı ve Aşısına Yönelik Bilgi Düzeyi ve Tutumun Değerlendirilmesi

Creative Commons License

kıvrak E. E., Emecen A. N., Yaman D., Tasbakan m.

Flora İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Dergisi, cilt.31, sa.2, ss.207-217, 2026 (ESCI, TRDizin)

Özet

Giriş: Boğmaca, bebeklik döneminde mortalite ve morbiditesi yüksek olmakla birlikte her yaşta görülebilen, damlacık yoluyla bulaşan bir infeksiyondur. Başlıca risk grupları arasında bebekler, çocuklar, kronik hastalığı bulunan kişiler ve immünsupresif bireyler yer almakta olup sağlık çalışanları da risk altındaki gruplardan birisidir. Birçok ülkede hastane kaynaklı boğmaca salgınları bildirilmiş olup sağlık çalışanlarının Bordetella pertussis suşları ile karşılaşma riski yüksektir. Ancak ülkemizde sağlık çalışanlarının boğmaca infeksiyonu ve aşılama ile ilgili bilgi ve tutumlarının değerlendirildiği veriler sınırlıdır. Bu çalışmada sağlık çalışanlarının boğmaca hastalığına ve aşısına ilişkin bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Metod: Türkiye’de 15 Kasım-15 Aralık 2025 tarihleri arasında sağlık çalışanları arasında kesitsel bir çevrim içi anket gerçekleştirilmiştir. Veriler, 18 yaş ve üzeri katılımcılara çevrim içi uygulanan anket aracılığıyla toplanmıştır. Anket; sosyodemografik özellikleri, boğmaca hastalığı hakkında bilgi, boğmaca ve boğmaca aşısına yönelik tutum ve aşı yaptırma davranışı, aşıyı önerme, kurum düzeyinde bilgilendirme uygulamalarını değerlendiren sorulardan oluşmaktadır. Veriler tanımlayıcı istatistiklerle özetlenmiş, analizler SPSS 25.0 programı ile yapılmış, p< 0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Çevrim içi anket formu EKMUD Erişkin Bağışıklama Çalışma grubunun desteği ile çeşitli platformlar, e-posta grupları üzerinden paylaşılmıştır. Bulgular: Çalışmada 512 katılımcının anketi analiz edilmiştir. Katılımcıların %33.8‘i erkek, %65.2’si kadındır ve beş kişi (%1) cinsiyet belirtmemiştir. Yaş ortalaması 35.3 ± 11.8’dir. Meslek dağılımı incelendiğinde katılımcıların 343 (%67)’ünün hekim, 51 (%10)’inin hemşire/ebe, 105 (%20.5)’inin tıp öğrencisi ve 13 (%2.5)’ünün diğer sağlık meslek gruplarından oluştuğu görülmüştür. Ortanca çalışma süresi 10 yıldır (%25-%75 aralığı= 4-21 yıl). Boğmaca hastalığının damlacık yoluyla bulaştığı ve genellikle uzun süren öksürükle seyrettiği bilgileri yüksek oranda doğru cevaplanmıştır. Ancak boğmaca aşısı olmuş bir kişinin hastalığı bulaştırabileceği sorusu %42.2 ile en düşük doğru cevaplanan soru olmuştur. Sonuç: Sağlık çalışanlarının boğmaca hastalığı hakkında bilgi düzeylerinin yeterli olmasına rağmen sağlık çalışanlarında risk algısı ve koruyucu aşı davranışının yetersiz olduğu görülmektedir. Bulgularımız, boğmacaya yönelik bilgi ile davranış arasındaki uyumsuzluğun devam ettiğini ve bu alanda hedefe yönelik eğitim programları ile kurumsal aşı politikalarının güçlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.
Introduction: Pertussis is a droplet-transmitted infectious disease that can occur at any age, although it is associated with high mortality and morbidity during infancy. The main risk groups include infants, children, individuals with chronic diseases, and immunosuppressed patients; healthcare workers are also among the groups at risk. Nosocomial pertussis outbreaks have been reported in many countries, and healthcare workers have a high likelihood of exposure to Bordetella pertussis strains. However, in our country, data evaluating healthcare workers’ knowledge of pertussis infection and vaccination, as well as their attitudes toward them, are limited. This study aimed to assess healthcare workers’ knowledge, attitudes, and practices regarding pertussis and its vaccine. Materials and Methods: A cross-sectional online survey was conducted among healthcare workers in Türkiye between 15 November and 15 December 2025. Data were collected through an online questionnaire administered to participants aged 18 years and older. The questionnaire consisted of items evaluating sociodemographic characteristics, knowledge about pertussis, attitudes toward pertussis and pertussis vaccination, vaccination behavior, vaccination recommendation, and institutional-level informational practices. Data were summarized using descriptive statistics, analyses were performed using SPSS version 25.0; p<0.05 was considered statistically significant. The online questionnaire form was distributed via various platforms and mailing groups with the support of the EKMUD Adult Immunization Working Group. Results: A total of 512 participants were included in the analysis. Of the participants, 33.8% were male and 65.2% were female, while five individuals (1%) did not report their gender. The mean age was 35.3 ± 11.8 years. Regarding professional distribution, 343 participants (67%) were physicians, 51 (10%) were nurses/midwives, 105 (20.5%) were medical students, and 13 (2.5%) belonged to other healthcare professions. The median duration of professional experience was 10 years (interquartile range= 4–21 years). Knowledge that pertussis is transmitted via droplets and typically presents with prolonged cough was correctly identified at high rates. However, the question regarding whether a vaccinated individual could transmit pertussis had the lowest correct response rate (42.2%). Conclusion: Although healthcare workers’ knowledge levels regarding pertussis appear to be adequate, their risk perception and protective vaccination behaviors are insufficient. Our findings indicate that the discrepancy between knowledge and behavior regarding pertussis persists and highlight the need for targeted educational programs and strengthened institutional vaccination policies in this field.