Sigara bırakma merkezine başvuran bireylerde sigara bırakma sıklığı ve sigara bırakma başarısını etkileyen faktörlerin belirlenmesi

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Şafak Taner

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Sigara Bırakma Merkezine Başvuran Bireylerde Sigara Bırakma Sıklığı ve Sigara Bırakma Başarısını Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi

Amaç: Tütün ürünlerinden sigara, dünyada en çok ölüme yol açan etmenlerden biridir. Araştırmanın amacı, bir sigara bırakma merkezine (SBM) başvuran bireylerde sigara bırakma sıklığının ve sigara bırakma başarısına etki eden faktörlerin belirlenmesidir.

Gereç ve Yöntem: Kesitsel araştırmadır. Bu çalışma, Belediye ile Tıp Fakültesi işbirliğinde kurulmuş SBM’ne 2009-2018 yılları arasında başvuran 3278 kişiden üç kontrol görüşmesini tamamlayan 1570 kişiyi kapsamaktadır.

Bağımlı değişken: Sigarayı bırakma durumu

Bağımsız değişkenler: Yaş, cinsiyet, medeni durum, öğrenim durumu, çalışma durumu, düzenli gelir durumu, düzenli olarak sigara içmeye başlama yaşı, günlük tüketilen sigara miktarı, diğer tütün ürünlerini kullanma, daha önce sigarayı bırakmayı deneme, evde başka sigara içen varlığı, Nikotin Bağımlılık Düzeyi(NBD), Depresyon, anksiyete varlığı, toplam izlem sayısıdır.

İstatistiksel çözümlemede lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Etik kurul onayı alınmıştır.

Bulgular: Araştırma grubunun ortanca yaşı 46, yarıya yakını kadın, %74.3’ü evli, %60.1’i lise ve üstü eğitim düzeyinde, %54.2’si çalışmıyor, %36.8’inin düzenli gelir yoktur. Sigara içmeye başlama yaşı ortancası 19 (17-22), günlük sigara sayısı ortancası 20’dir (20-30). NBD; %59.9’u yüksek ve çok yüksek düzeydir. Araştırma grubunun %79.6’sı daha önce sigarayı bırakmayı denemiştir, %53.2’sinin evde sigara içen bir yakını vardır. Araştırma grubunun %33.7’sinde depresyon belirtisi, %23.9’unda anksiyete belirtisi vardır. Hasta izlem sayısı ortancası 7’dir (5-10). Hastaların %34.8’i Vareniklin, %27.5’i Bupropion, %9.9’u NRT kullanmıştır. Araştırma grubunun %34’ü bir yıl süreyle sigarayı bırakmıştır. Lojistik regresyon analizine; yaş, medeni durum, düzenli geliri olma, sigaraya başlama yaşı, depresyon belirtisi, nikotin bağımlılık düzeyi, evde sigara içen bir yakınının olması, izlem sayısı değişkenleri alınmıştır. Evli olma 2.26 kat (%95 GA:1.509-3.377, p<0.001), evde sigara içen olmaması 1.38 kat (%95 GA:1.009-1.877, p=0.04), nikotin bağımlılık düzeyinin düşük olması 1.75 kat (%95 GA:1.230-2.479, p=0.002), poliklinik izlem sayısının artması 1.62 kat (%95 GA:1.517-1.718, p<0.001) sigara bırakmayı artırmaktadır.

Sonuç: Sigara bırakma sürecinde sağlık çalışanlarının desteği ve izlemi, eşin desteği, evde sigara içilmemesi, nikotin bağımlılık düzeyinin düşük olması sigara bırakma başarısını artırmaktadır.