Tez Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Tekstil, Türkiye
Tez Danışmanı: Nesrin Önlü
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Günümüz moda oluşumlarında hızlı değişimler yaşanmaktadır. İnsanların
dinamik yapılarından kaynaklanan sürekli değişim, tasarımcıları yeni arayışlara
itmekte, dolayısıyla moda ve rengi oluşturan öğeler kendilerini yenilemek
durumunda kalmaktadır. İnsan beğenisini şekillendiren en önemli ögelerden biri olan
renk, tasarımcı ile kullanıcı arasındaki köprüyü doğrudan kurarak psikolojik
algılamayı harekete geçirmektedir.
Sözsüz iletişm aracı olan giyimin, karşı tarafa iletmek istediği mesajı
ve anlamı renk belirlemektedir. Renklerin anlamı tarihsel süreçte ve farklı
kültürlerde yaşandığı dönemlere göre farklılık gösterirken siyah renk, kalıcı
geniş bir anlam aralığına sahip olmuştur.
Olumlu ve olumsuz geniş anlam aralığına sahip
olan siyah rengin, günümüz kadın giyim modasının vazgeçilmez rengi olma nedenlerinin
sorgulanması amacı doğrultusunda hazırlanan bu tez çalışması iki bölümden
oluşmaktadır. Birinci bölümde siyah
rengin tarihsel süreçte ve farklı kültürlerde yeri ve önemi incelenmiş, mitolojiler, efsaneler,
destanlar ve geleneklerde yüklenen sembolik anlamları belirlenmiştir. Dönem ve
kültürlere göre siyah rengin din, siyasal, ekonomik, sanat, toplumsal kurallar ve
değişimlerden nasıl etkilendiği ve anlam bakımından olumlu ve olumsuz
kazanımları örneklerle ele alınmıştır.
Siyah rengin kültürlere göre sembolik anlam ve
psikolojik etkileri, toplumsal, sosyal, kültürel faktörler ve giyim kodları yönünden, giyime yön veren
bireysel ve toplumsal davranış biçimleri bakımından son olarak da giysinin
işlevselliği ve simgesel kullanımı açısından incelenmiştir.
Bu etkilerin kadın giyim modasında siyah renk kullanımına yansımaları
tarihsel süreçte ele alınmış, siyah rengin yoğun kullanıldığı dönemler
belirlenmiştir. Belirlenen
dönemler ve bu etkiler kapsamında, siyah renge yüklenen sembolik anlamlar tespit
edilmiş ve moda eğilimleriyle bağlantıları kurulmuştur. Siyah rengi
tasarımlarında kullanan modacılar belirlenerek tasarım felsefeleri ve bu rengi
kullanım nedenleri ortaya koyan koleksiyon analizleri yapılmıştır.
Tezin ikinci bölümünü içeren son aşamada siyah rengin sembolik anlatımına yönelik giyilebilir uygulamalar
ve sanatsal çalışmalar yapılmıştır. Çalışmaların aşamaları bu
bölümde ele alınmış, amaç ve kapsam belirlenerek, çıkış noktası, yöntem, malzemelerin nitelikleri ve boyama işlemleri,
tasarlama ve uygulama aşamalarında kullanılan yaratıcılık yöntemleri, doku ve
deneysel çalışmalar, tasarlanan çalışmalara son şeklini veren uygulama süreci
ayrıntıları ile değerlendirilmiştir. Siyah rengin
sembolik çağrışımlarını yansıtan bu çalışmalar ile kullanım alanlarının dışında ve atık malzemelerin
işlevsellikleri bütünsel bir yaklaşımla ele alınarak, geri dönüşüm fikirlerine ve yaratıcılık kavramına dikkat çekilmiş,
atık olarak değerlendirilen çoğu malzemenin yeniden yorumlanarak inşa
edilebileceğine dair doku ve deneysel çalışmalar ortaya çıkarılmıştır.