KANSERLİ ÇOCUKLARDA MÜZİK TERAPİSİNİN ANKSİYETE VE DUYGUDURUMA ETKİSİ

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Gülçin Özalp Gerçeker

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu araştırma, kanser tanısı alan 6–12 yaş arası çocuklarda müzik terapisinin anksiyete ve duygudurum etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, ön test–son test kontrol gruplu desende yürütülmüştür. Çalışma, Dokuz Eylül Üniversitesi Çocuk Hematoloji-Onkoloji Kliniği’nde tek merkezli olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini, dahil edilme kriterlerini karşılayan toplam 30 çocuk oluşturmuştur (girişim grubu=30, kontrol grubu=30). Dahil edilme kriterlerini karşılayan her çocuk öncelikle kontrol grubuna dahil edilmiş, kontrol grubundaki çocuklara rutin bakım uygulanmış ve herhangi bir müzik terapisi girişimi yapılmamıştır. Kontrol grubunda çocukların anksiyete ve duygudurum düzeyleri iki hafta boyunca haftada iki kez değerlendirilmiştir. Daha sonra girişim grubuna dahil edilen çocuklara, iki hafta boyunca haftada iki kez olmak üzere toplam dört seans müzik terapisi uygulanmıştır.

Müzik terapisi seanslar eşliğinde müzik dinleme, şarkı söyleme ve doğaçlama bileşenlerinden oluşturulmuş, seans içeriği uzman görüşü doğrultusunda yapılandırılmıştır. Uygulama öncesinde beş çocuk ile pilot çalışma gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri; Çocuk Anksiyete Skalası–Durumluluk (ÇAS-D), Çocuklar İçin Duygudurum Anketi-Çocuk Öz Bildirim Kısa Formu (SMFQ-C), Duygudurum Anketi Ebeveyn Kısa Formu (SMFQ-P) ve Pediatrik Hastalarda Semptom Tarama Aracı (SSPedi) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır (p<0,05).

Müzik terapisi uygulanan girişim grubunda, Çocuk Anksiyete Skalası–Durumluluk (ÇAS-D) puan ortalamaları zaman içinde anlamlı olarak azalmış; grup, zaman ve grup×zaman etkileşimi açısından anlamlı fark saptanmıştır (p<0.05). Çocuk öz bildirimine dayalı duygudurum (SMFQ-C) sonuçlarında zaman ve grup ana etkileri anlamlı bulunmuş (p<0.05), ebeveyn bildirimine dayalı duygudurum (SMFQ-P) sonuçlarında ise grup ana etkisi anlamlı tespit edilmiştir (p<0.05). Pediatrik Hastalarda Semptom Tarama Aracı (SSPedi) sonuçlarında grup ana etkisi anlamlı bulunmuş, zaman ve grup×zaman etkileşimi anlamsızdır (p>0.05). Girişim grubunun kendi içinde yapılan ileri analizlerde tüm ölçeklerde zamanla anlamlı iyileşme gözlenmiştir (p<0.05).

Sonuç olarak, müzik terapisinin pediatrik onkoloji hastalarında anksiyete ve duygudurumun düzenlenmesinde etkili bir non-farmakolojik girişim olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, müzik terapisinin pediatrik onkoloji bakımında psikososyal destekleyici bir girişim olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: anksiyete, çocuk, duygudurum, kanser, müzik terapi, semptom