Liderler Çalışanlarını Duygusal Talebin Zararlı Etkilerinden Nasıl Korur? Liderin Duygusal Zekası ve Mizahının Rolü
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, İşletme Fakültesi, İngilizce İşletme Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Gökhan Karagonlar
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Özet:
İşin stres faktörlerine ve iş talepleri ile iş kaynakları arasındaki
dengesizliğe psikolojik bir tepki olarak kavramsallaştırılan iş tükenmişliği,
organizasyonun en alt tabakasından başlayan etkisi sebebiyle kuruluşlar
tarafından büyük bir sorun olarak kabul edilmektedir. Tükenmişlik, yüksek
insan maliyetleriyle ilişkilendirildiği için iş başarısını engelleyen en önemli
sorunlardan biri haline gelmiştir. Bu sebeple, iş taleplerinin tükenmişlik
üzerindeki etkisi ve tükenmişliğin çalışan depresyonu üzerindeki etkisi ve bu
ilişkiyi azaltabilecek faktörler araştırmacıların ilgisini çekmektedir. Mevcut
çalışma, duygusal iş taleplerinin, iş tükenmişliğinin bir öngördürücüsü olacağı ve
bunun da çalışanlarda depresyonu öngördüğü varsayılmıştır. Ayrıca liderin
duygusal zekası ve pozitif mizahının, özellikle de katılımcı ve kendini geliştirici
mizahın, duygusal talepler ve tükenmişlik arasındaki ilişki üzerinde tampon
etkisi yaratacağı ve böylece duygusal taleplerin tükenmişlik üzerindeki olumlu
etkisini azaltacağı varsayılmıştır. Son olarak, tükenmişlik üzerindeki yukarıdaki
etkileşim etkilerinin depresyona taşınacağı varsayılmıştır.
Bu çapraz seviyeli biçimlendirilen aracılık modelini test etmek için, 229
çalışandan ve bu çalışanların liderleri olan 29 liderden çevrimiçi anketler yoluyla
veriler toplanmıştır. Verilerin çok seviyeli yapısı nedeniyle, hipotezler Mplus'ta
iki-seviyeli hiyerarşik doğrusal modelleme kullanılarak test edildi. Bulgular,
duygusal taleplerin iş tükenmişliğini ve dolayısıyla depresyonu öngördüğünü göstermektedir. Ayrıca, tahmin edildiği gibi, bu aracılı etki, süpervizörün
duygusal zekası tarafından yönetiliyor gibi görünmektedir, öyle ki, süpervizörün
duygusal zekası arttıkça, çalışanların duygusal taleplerinin iş tükenmişliği ile
ilişkisi zayıflayarak depresyonun azalmasına yol açmaktadır. Aksine, liderin
olumlu mizahının yukarıdaki aracılık etkisindeki tampon rolü anlamlı değildi.
Bu nedenle, mevcut tez, süpervizörün duygusal zekasının, yüksek duygusal
talepler karşısında çalışanların psikolojik iyi oluşlarını korumaya hizmet eden
önemli bir kaynak olduğunu ileri sürmektedir. Çalışma, bu bulguları tartışarak
ve gelecekteki araştırmalar için potansiyel yönler sunarak sona ermektedir.