Hemodiyaliz ve periton diyalizi hastalarında tiroid disfonksiyonunun değerlendirilmesi -Thyroid dysfunction evaluation in hemodialysis and peritoneal dialysis patients

Tez Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi, TIP FAKÜLTESİ , NEFROLOJİ , Türkiye

Tez Danışmanı: Doç. Dr. Zeki Soypaçacı

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Amaç: Son dönem böbrek yetmezliği (SDBY) olan hastalarda fonksiyonel ve morfolojik tiroid bozuklukları genel popülasyona göre daha yaygındır. SDBY hastalarında gelişen tiroid disfonksiyonunun, metabolik ve inflamatuar parametreleri etkilediği, kardiyovasküler mortalitede artışa yol açtığı bilinmektedir. Ancak SDBY hastalarının tiroid fonksiyon takibine ve tiroid disfonksiyonlarını önlemeye yönelik net bir uzlaşı yoktur. Çalışmamızın amacı; hemodiyaliz (HD) ve periton diyalizi (PD) tedavisi alan hastalarda inflamatuar ve metabolik parametrelerle birlikte tiroid disfonksiyonu, guatr ve nodüler tiroid hastalığı görülme prevalansını belirlemektir. Materyal ve metod: Çalışmamızda 2010-2020 yılları arasında Katip Çelebi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Bilim Dalı'na başvuran HD ve PD uygulanan hastalar ile İç Hastalıkları Anabilim Dalı'na başvuran normal böbrek fonksiyonları olan hastalar retrospektif olarak değerlendirildi. Çalışmaya 150 HD hastası, 70 PD hastası ile normal böbrek fonksiyonları olan, tiroid ultrasonografisi (USG) yapılmış 114 kontrol grubu dahil edildi.Tüm hastaların; açlık kan glukozu, lipid profilleri, albumin, serum C-reaktif protein (CRP), serbest triiyodotironin (sT3), serbest tiroksin (sT4), tiroid uyarıcı hormon (TSH), vücut kitle indeksi (VKİ) düzeyleri ve tiroid USG sonuçları retrospektif olarak kaydedildi. Ek olarak SDBY hastalarının SDBY etyolojileri, diyaliz süreleri, parathormon (PTH), kan üre azotu (BUN), kreatinin (Kr), serum kalsiyum (Ca), serum fosfor (P) düzeyleri kaydedildi. Bulgular: 220 SDBY hastası ile 114 kontrol grubu arasında yaş ve cinsiyet açısından anlamlı fark yoktu (p>0.05). SDBY hastalarının yaş ortalaması 56.8±14.6 idi. 220 hastanın %49.5'i kadındı. SDBY grubunda ortalama VKİ kontrol grubundan daha düşüktü (sırasıyla,24.9±4.3 karşı 27.3±4.4, p<0.001). CRP düzeyleri SDBY hastalarında anlamlı olarak yüksekti (p<0.05). Total kolesterol, HDL ve LDL kolesterol, albumin düzeyleri SDBY hastalarında anlamlı olarak düşüktü (p<0.05). SDBY hasta grubunda ortalama TSH düzeyi anlamlı olarak yüksekti (3.3±2.6'ya karşı 2.5±2.9, p<0.001). SDBY grubunda sT3 düzeyi anlamlı olarak düşüktü (2.3±0.5' e karşı 3.1±0.6, p<0.001). SDBY grubunda sT4 düzeyi anlamlı olarak düşüktü (p<0.001). SDBY hasta grubunda sT3 ve sT4 düzeyi düşük saptanma sıklığı sırasıyla %51.4 ve %20.5 idi (sırasıyla p<0.001, p<0.001). SDBY hastalarında sT3 düzeyi ile yaş ve CRP arasında negatif yönde ilişki saptandı. SDBY hasta grubunda TSH düzeyi ≥3 mIU/L saptanma sıklığı anlamlı olarak yüksekti (%45.5'e karşı %19.3, p<0.001). SDBY grubunun %68.6'sında ötiroidi, %0.9'unda hipertiroidi, %11.4'ünde hipotiroidi, %19.1'inde izole sT4 düşüklüğü vardı. Aşikar hipertiroidi sıklığı SDBY grubunda %0 idi. Ötiroidi ve hipertiroidi sıklığı SDBY grubunda anlamlı olarak daha azdı (sırasıyla, p<0.001,p=0.014). İzole sT4 düşüklüğü SDBY grubunda anlamlı olarak daha sıktı (p<0.05). Hipotiroidi sıklığında gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı (p>0.05). 220 SDBY hastasının 71'inin tiroid USG'si vardı. SDBY grubunda guatr sıklığı anlamlı olarak yüksekti (%40.8'e karşı %14.9, p<0.001). Ayrıca, SDBY grubunda tiroid nodülü sıklığı anlamlı olarak yüksekti (%67.6'ya karşı %41.2, p<0.001). SDBY hastaları HD ve PD grubu olarak değerlendirildi. Gruplar arasında TSH ve sT4 düzeyleri benzerdi (p>0.05). HD grubunda ortalama sT3 düzeyi anlamlı olarak düşük saptandı (p=0.004). Gruplar arasında guatr ve tiroid nodülü görülme sıklığı benzerdi (p>0.05). Sonuç: Çalışmamızda SDBY hastalarında, tiroid fonksiyon testlerindeki değişikliklerin (yüksek TSH, düşük sT3 ve sT4 ) yanısıra, nodüler tiroid hastalığı ve guatr sıklığında artış olduğunu tespit ettik. HD ve PD grubu arasında, HD grubunda sT3 düzeyinin düşük olması dışında, diğer tiroid hastalıkları açısından anlamlı farklılık yoktu. Ayrıca SDBY hastaları ile kontrol grubu arasında inflamatuvar ve metabolik parametreler arasında farklılıklar mevcuttu.Bu nedenle tüm SDBY hastaları, periyodik olarak metabolik parametreleri ile birlikte tiroid fonksiyon testleri ve morfolojik tiroid bozuklukları açısından USG ile değerlendirilmelidir.