Nazir İbrahim ve divanı (metin-muhteva-tahlil)
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları , Türkiye
Tez Danışmanı: İlhan Genç
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
“Nazîr brahim ve Dîvânı (Metin-Muhtevâ-Tahlîl) adlı bu çalısmamız –tez
baslıgında da ifade edildigi gibi- iki ana bölümden mütesekkildir. Bunlardan
birincisi Nazîr brahim’in kimligi, hayat hikayesi, eserleri ve edebî yönünüdür.
kincisi ise; Nazîr brahim’in en önemli çalısması konumunda olan Dîvânıdır.
Dîvân metni nüshalar karsılastırılarak yeniden olusturulmus ve bu olusturulan
metin esas alınarak tahlil çalısması yapılmıstır.
Tezimizde bu iki ana bölüm alt baslıklara ayrılarak daha ayrıntılı bir
inceleme hedeflenmistir. Bu baglamda tezimiz bes bölümden olusmaktadır. Bu
bölümler degerlendirilmeden evvel Nazîr brahim’in yasadıgı dönemi ortaya
koymak adına bir giris eklenmistir. lk bölümde yukarıda da ifade edildigi gibi
Nazîr brahim’in hayat hikayesi, eserleri ve edebî yönü ortaya konulmustur.
kinci bölümde Nazîr brahim’in din ve tasavvuf hakkındaki düsünceleri
kavramlar üzerinden incelenmistir. Dîvân’da sık kullanılan ve sâirin düsünce
dünyasına anlamlar katan bu kavramların açıklanmasına gidilmis, böylece hem
sâirin düsüncesi hem de dönemin anlayısı hakkında bazı ip uçları yakalanmaya
çalısılmıstır. Kavram incelemesi çalısmasında sözlükler ve konuyla alakalı bilgi
veren kitaplara da müracaat edilmistir.
Çalısmamıza konu teskil eden sâirin din ve tasavvuf anlayısı kadar dünya
anlayısı da önemli bulunmus ve üçüncü bölümde cemiyet, dördüncü bölümde ise
tabiat anlayısına yer verilmistir. Bu kısımlar da kavram tahlîli yöntemiyle ele
alınmıstır. ncelemeye tabi tutulan bu kısımlar sayesinde sâirin dîvân edebiyatı
geleneginde kullanılan formları kullanıs biçimi de yansıtılmıstır.
Son bölümde ise sâirin farklı divan nüshaları karsılastırılarak tenkitli metin
elde edilmis, saglam bir metin kurma çabasında olunmustur.