Türkiye'de Üniversitelere İlişkin Politikalar ve Üniversitelerin Kuruluş Yeri Seçimi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Yönetimi (Dr), Türkiye
Tez Danışmanı: Satılmış Kemal Kartal
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Üniversiteler, çağdaş yaşamın en önemli kurumlarından biri olarak toplum yaşamında ayrı bir öneme sahiptir. Yaklaşık bin yıllık tarihi boyunca üniversitelerin işlevleri ve toplum üzerindeki etkileri konusunda farklı değerlendirmeler dile getirilmiş ve bu bağlamda tartışmalar yapılmıştır. Göreli olarak daha yakın bir zamandır tartışılan bir diğer konu ise üniversitelerin “dış” etkiye açıklığıdır. Bu yaklaşıma göre, ülkelerin içinden geçtikleri tarihi, siyasal, ekonomik, sosyo-kültürel değişim süreçleri üniversitelerin gelişimini de etkilemiş ve biçimlendirmiştir.
Bu çalışmada, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan günümüze üniversitelere ilişkin gelişimlerin ve bu süreçte kurulan üniversitelerin yer seçim kararlarının incelenmesi hedeflenmiştir. İlk hedefe uygun olarak siyasal iktidarın üniversitelere ilişkin yaklaşımları ülkenin içinden geçtiği siyasal dönüm noktaları dikkate alınarak incelenmiştir. İkinci olarak, üniversitelerin kuruluş yeri seçim kararlarının alınmasına ilişkin ölçütler ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.
Bu kapsamda, öncelikle üniversite kurumuna ilişkin tarihsel bir değerlendirme yapılmıştır. Bu değerlendirme ışığında, Türkiye’deki üniversite yasaları ülkenin geçirdiği siyasal dönüşümlere koşut olarak ele alınmış, üniversitelerin siyasal iktidarların yaklaşımlarından ne kadar etkilendiği de irdelenmeye çalışılmıştır. Kuruluş yeri seçim kararlarına ilişkin olarak ise, Cumhuriyet tarihi boyunca tarihsel sınıflandırma yapılarak, her dönemi kapsayacak bir üniversite seçilmesi yoluyla örneklem oluşturulmuştur. Dönemleri temsilen, bu üniversitelerin kuruluş yeri seçim kararları incelenmiş, bu kararların gerek meclis tutanaklarında, gerekse kentteki yerleşim yeri seçiminde nasıl alındığı; bir plan çerçevesinde mi, yoksa siyasal tercihler çerçevesinde mi biçimlendirildiği ortaya konmaya çalışılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Üniversite, Üniversitelerin Kuruluş Yeri Seçimi, Yerleşke Üniversitesi, Üniversite Politikaları, Üniversite Tarihi