Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Selçuk Üniversitesi, Veteriner Fakültesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Zootekni ve Hayvan Besleme Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Ali Akmaz
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışmada Konya ilinde özel bir işletmede yetiştirilen siyah alaca sığırlara ait 305-GSV (305 güne düzeltilmiş süt verimi), laktasyon eğrisi parametreleri ve laktasyon persistensine etki eden faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada denetim günü süt verim sayısı 9'dan az olan, Wood modeline göre atipik olarak belirlenen laktasyon verileri çalışma dışı bırakılmıştır. Sonuç olarak, 307 adet siyah alaca sığıra ait 480 laktasyon ve bu laktasyonlara ait 5 171 adet denetim günü süt verimi kullanılmıştır. Laktasyon süt veriminin belirlenmesinde Hollanda metodu kullanılmış, 305 günden kısa ve uzun olan laktasyonların süt verimleri düzeltme katsayıları ile düzeltilmiştir. Laktasyon eğrisi parametreleri (a, b, c) SPSS ver. 25 ile doğrusal olmayan regresyon analizinde Levenberg-Marquard iterasyonu kullanılarak Wood (Yt=atbe-ct) modeli ile belirlenmiştir. Pik verime ulaşma süresi (Tmax) b/c, pik süt verimi (Ymax) a(b/c)be-b ve laktasyon persistensi (S)= –(b+1)×ln(c) formülleri ile hesaplanmıştır. Laktasyon sayısı, buzağılama mevsimi ve servis periyodunun 305-GSV, laktasyon eğrisi parametreleri, Tmax, Ymax ve laktasyon persistensine etkisi Doğrusal Karma Model ve bu özellikler arasındaki korelasyonlar Pearson korelasyon ile belirlenmiştir. Gruplar arasındaki farklılıkların belirlenmesinde ise Bonferroni çoklu karşılaştırma testi kullanılmıştır. Çalışmada buzağılama mevsimi (P<0,05), laktasyon sayısı ve servis periyodunun (P<0,001) 305-GSV'ye etkisi anlamlı bulunmuştur. Ayrıca laktasyon sayısının b parametresi (P<0,05), a ve c parametreleri ile Tmax, Ymax ve laktasyon persistensine (P<0,001) etkisi önemli bulunmuştur. Buzağılama mevsiminin a parametresi ile Tmax'a etkisi önemsiz bulunurken, laktasyon persistensi (P<0,05), c parametresi, Ymax (P<0,01) ve b parametresine (P<0,001) etkisi ise önemli olarak belirlenmiştir. Servis periyodunun ise a parametresi (P<0,05), Ymax (P<0,01), b ve c parametresi, Tmax ve laktasyon persistensine (P<0,001) etkisi önemli bulunmuştur. Ayrıca 305-GSV ile b, c, Tmax ve laktasyon persistensi dışında bütün özellikler arasında önemli düzeyde korelasyon belirlenmiştir. Genel olarak değerlendirildiğinde 1. laktasyondaki ineklerin başlangıç süt verimlerinin, pik verimlerinin ve 305-GSV değerlerinin daha düşük, pik verime ulaşma sürelerinin daha uzun ve laktasyon persistenslerinin daha yüksek olduğu görülmektedir. Buzağılama mevsimi bakımından ise kışın ve sonbaharda buzağılayan ineklerin pik verime geç ulaştığı; pik verim, 305-GSV değerlerinin ve laktasyon persistenslerinin daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Servis periyodu süresi 90 günden az olan ineklerde 305-GSV'nin ve laktasyon persistensinin daha düşük olduğu, pik verime daha erken ulaştıkları söylenebilir. Sonuç olarak, çalışmanın yapıldığı işletmede ekonomik düzeyde yüksek süt verimi ve laktasyon persistensi için besleme programlarının süt veriminin yanında laktasyon sayıları da dikkate alınarak yapılması, buzağılama mevsimlerinin senkronizasyon ile kış ve sonbahar mevsiminde yoğunlaşacak şekilde ayarlanması, servis periyodu süresinin 90 günden az olmamasının sağlanması ve östrus tespitinin etkili bir şekilde yapılmasının gerektiği söylenebilir.