2000 Sonrası Türk Sinemasında Yer Alan Filmlerde Gençlik Temsilleri: 1980 Askeri Darbesini Konu Alan Filmler Örneği
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Radyo, Televizyon ve Sinema, Türkiye
Tez Danışmanı: Kadriye Leyla Budak
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
ÖZET
Bu tez çalışması Türk Sinemasında gençlik temsilleri
sunumunu analiz etmeyi amaçlayan betimsel bir çalışmadır. Gençlik geleceği
sembolize ettiği için sinemadaki temsil sunumlarını analiz ederken, toplumsal
gerçekçi filmlerle gençliğin sinema üzerinden de tarih bilinci kazanabileceği
savı ortaya konulmuştur. Bu doğrultuda toplumsal bilinçaltında yer alan önemli
olay, olgu ve kişiliklerin sinemada olabildiğince geniş perspektiflerle yer
alması hem izleyicide farkındalık yaratacak hem de kültürel bir iletişim aracı
olan sinemaya estetik açıdan değer katacaktır. Buradan hareketle gençlik
temsili sunumlarının yer aldığı 12 Eylül temalı filmler sosyolojik olarak
incelenmiştir. Amaç hem bilimsel araştırmacılara hem de sinema severlere katkı
sağlayacak bir kaynak yaratmaktır.
Tez çalışmasında 12 Eylül temalı filmlerde
yer alan gençlik temsilleri sunumunu toplumsal gerçekçilik özelliği üzerinden
analiz etmek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda gerçekçilik kavramından başlayarak
toplumsal gerçekçilik ve Türk Sinemasında toplumsal gerçekçilik teması baz
alınarak seçilen filmler üzerinden sosyolojik bir inceleme yapılmıştır. Seçilen
filmlerde yer alan gençlik temsilleri analizine yönelik olarak gençlik, kuşak,
kimlik, kültür kavramları incelenmiştir. Türk Sinemasında gençlik temsillerine
yönelik yapılan akademik çalışmaların az sayıda olduğu görülerek betimsel ve
karşılaştırmalı bir analiz yapmak hedeflenmiştir. Seçilen sinema filmlerini
karakterler, yaşanan olay ve olgular üzerinden sosyolojik açıdan yorumlamak
amaçlandığı için çalışmada niteliksel analiz yöntemi kullanılmıştır. Tezin
evreni 12 Eylül Askeri Darbesini konu alan filmlerdir. Tezin örneklemi ise 2000
sonrasında çekilmiş olan ve gençlik temsillerine yer veren 12 Eylül temalı
filmlerdir. Örneklemde yer alan filmler toplumsal gerçeklere dayanan olay ve
olgulardan yola çıkılarak çekilmiş filmlerdir. 80 sonrası serbest piyasa
ekonomisine geçilmesinden dolayı entegre olunan küreselleşme adımları
dolayısıyla ülkede sosyo-kültürel, ekonomik ve politik olarak değişim ve
dönüşüm yaşamıştır. Özellikle 80’li yıllardan sonra Türk sinema sektöründe de
popüler kültürün sirayet etmiş olduğu görülmektedir. Tezin temel
sorunsallarından biri örneklemde yer alan filmlerde yer alan gençlik
temsillerinin ve dönemin sosyo-kültürel ve politik ortamının toplumsal gerçekleri
ne kadar ve ne şekilde yansıttığını analiz etmektir. Bu noktadan yola çıkılarak
bu araştırmada Vizontele Tuuba, Babam ve Oğlum, Eve Dönüş, Zincirbozan ve Kafes
filmleri hazırlanan yönerge üzerinden niteliksel içerik analizi yöntemiyle analiz
edilmiştir. Yapılan araştırmada
toplumsal gerçekçi bulgulara rastlanmasına rağmen, popüler kültüre özgü
özelliklerin de filmlere yansımış olduğu görülmüştür.