Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Deniz Bilimleri ve Teknolojisi, Türkiye
Tez Danışmanı: Faik Erdeniz Özel
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
Özet:
Bu çalışmada, Sakarya Nehri’nin denize döküldüğü Karasu açıklarında yer alan Sakarya Kanyonu’nun sedimanter ve morfo-akustik yapısı, farklı tür ve ayrımlılıktaki akustik veriler kullanılarak incelenmiştir. Güney şelfte kanyonun doğu, orta ve batı olmak üzere üç girişi vardır. Her üç giriş de, üst yamaçta birleşerek Sakarya Kanyonu ana eksenini meydana getirir.
Kıtasal yükselim bölgesinde, deniz tabanından 70-350 ms arasında uzanan ve gaz hidrat birikimlerini işaret eden, altlarında serbest gaz birikimleri bulunan BSR yansımaları mevcuttur. Yine kıtasal yükselim bölgesinde yığılmış formda 14 adet gömülü moloz akması gözlenmiştir. Faylanmanın neden olduğu sismik yük ile birlikte, taban altı sedimentlerinde aşırı boşluk basıncı oluşturan bölgedeki yüksek sedimantasyon hızının, moloz akmaları için birincil tetikleyici faktör olduğu anlaşılmıştır. Sakarya Kanyonu boyunca gözlenen erozyonel süreçler, bölgenin toplam yüzey alanının yüzde 47’sini, birikimsel süreçler ise, yüzde 53’ünü oluşturur. Bölgede, Sakarya Kanyon’u boyunca, faylar, aşırı dikleşmiş kıtasal yamaç, türbidite akıntıları, taban altı sıvı göçü, kütle kaymaları ve destek kaybı gibi farklı türden yer-tehlikeleri gözlenmiş ve haritalanmıştır.
Sakarya Kanyonu’nun ana kolu olan doğu girişinin geçmişte menderes çizen eski bir nehir yatağı olan Küçükboğaz Gölü ile, batı girişinin ise günümüzde Sakarya Nehri ile bağlantılı olabileceği anlaşılmıştır. Sakarya Kanyonu’nun doğu kolunun, bir zamanlar Küçükboğaz Gölü üzerinden denize akan daha doğudaki Maden Deresi tarafından taşınan iri daneli malzemelerle aşındırılarak başlatıldığı ve genişletildiği anlaşılmıştır. Sakarya Nehri tarafından oluşturulan batı kol, bu kanyona daha sonraki dönemlerde dahil olmuştur.