KANUNÎ SULTAN SÜLEYMAN DÖNEMİ KÜLTÜR VE EDEBİYATI
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye
Tez Danışmanı: Ahmet Kartal
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Osmanlı İmparatorluğu'nun "Klasik Dönem"i olan XVI. yüzyılda 46 yıl hüküm süren Kanunî Sultan Süleyman'ın saltanat yılları (1520-1566) İmparatorluk için her anlamda "Altın Çağ" olmuştur. Gerek dönemi için kullanılan bu ve benzeri ifadelerin gerekse Kanunî'nin bizzat kendisi için söylenegelen "Muhteşem" sıfatının temelinde tüm bu kullanımların boşuna olmadığını açıkça gösteren pek çok neden vardır. "Kanunî Sultan Süleyman Dönemi Kültür ve Edebiyatı" başlıklı bu tezde, Osmanlı Devleti'nin sosyal ve kültürel yapısı, ekonominin ve devlet teşkilatının gücü ışığında ilim ve kültür hayatının izlediği yol görülmeye ve devrin neden "Altın Çağ" olduğu sorusuna yanıt olabilecek hususiyetler çerçevesinde incelenmeye çalışılmıştır. Babası Yavuz Sultan Selim'den hem siyasi ve iktisadi hem de kültürel manada müthiş bir miras devralmış olan Kanunî, bu zemine kendi siyasi ve estetik zekâsını da ekleyerek Osmanlı İmparatorluğu'na en ihtişamlı devrini yaşatmıştır. Bir yandan özellikle batıya yeni seferler düzenleyerek meşhur tabirle "Viyana kapılarına kadar dayanmış"; bir yandan Barbaros Hayreddin Paşa gibi cesur ve Pîrî Reis gibi dâhi isimlerle denizciliğin hem ilim hem de cenk sahasında üstün başarılar elde edilmesini sağlamış; bir yandan Ebussuûd Efendi ve Celâl-zâde Mustafa Çelebi gibi dönemin önde gelen âlimleriyle kanunları düzenleyerek ve yenilerini ekleterek genişleyen sınırlarda nizamı sağlamış; bir yandan Mimar Sinan'la birlikte İmparatorluk'un ve özellikle de İstanbul'un çehresini, döneminden sonra da aşılamayan bir matematik ve estetiğe sahip mimari eserlerle donatıp halkın hizmetine sunmuştur. Bütün bunlarla birlikte Kanunî, âlim ve şairleri de korumuş, Türk edebiyatı, Türk ilim ve kültürü neredeyse bütün bir çağı temsil edebilecek şairler ve âlimlerle Türk kimliğinin dış etkenlerden sıyrılıp kendi ruhunu oluşturmasını sağlamış ve bu dönem kültür ve edebiyat açısından da tam bir ihtişam devri olmuştur. Anahtar Kelimeler: Osmanlı, Kanunî Sultan Süleyman, Sanat, Kültür, Edebiyat.