Preterm yenidoğanlarda geç başlangıçlı sepsisin erken tanısında öngörü modeli
Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Tülin Gökmen Yıldırım
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Amaç: Geç başlangıçlı neonatal sepsis yaşamın dördüncü gününden itibaren görülen sepsistir. Geç başlangıçlı neonatal sepsis prematürelerde yüksek mortalite oranına sahiptir. Prematüre bebekler, bağışıklık sistemlerinin yeterince gelişmemesi, hastanede uzun yatış süresi ve geniş spektrumlu antibiyotik kullanımından dolayı geç başlangıçlı neonatal sepsis açısından risk altındadırlar. Erken başlangıçlı neonatal sepsis için birçok risk faktörü tanımlanması (erken membran rüptürü, koryoamniyonit, intrapartum ateş gibi) ve puanlama sistemi olmasına rağmen geç başlangıçlı neonatal sepsiste puanlama sistemi yenidoğanlarda özellikle prematüre bebeklerde az sayıdadır. Bugüne kadar yenidoğan sepsis değerlendirmesinde tek bir testin hem hassas hem de zamanında karar vermeye yardımcı olacak kadar spesifik olduğu gösterilememiştir. Çalışmamızdaki amaç; prematüre bebeklerde klinik ve laboratuvar bulgularını kullanarak, tüm prematüre bebeklere uygulanabilen, geç başlangıçlı neonatal sepsisi erken dönemde tanıyan ve klinisyene yardımcı olabilecek bir öngörü modeli geliştirmektir. Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi yenidoğan yoğun bakım servisinde Ocak 2018 ile Aralık 2020 tarihleri arasında yatan ve kültürle kanıtlanmış geç başlangıçlı neonatal sepsis tanısı alan 65 prematüre hasta ile benzer yaş ve cinsiyetteki sepsis geçirmemiş 65 prematüre yenidoğan çalışmaya retrospektif olarak dahil edildi. Olguların hastane kayıtlarından demografik özellikleri, risk faktörleri, klinik ve laboratuvar bulguları, tedavi yöntemleri ve kültür sonuçları SPPS V25'e kaydedildi. Bulgular: Çalışmamızda klinik bulgulardan beslenme güçlüğü/beslenme intoleransı, klinik görünümde kötüleşme ve ateş anlamlı bulunurken, laboratuvar bulgularından ise trombositopeni ve C-reaktif protein yüksekliği geç başlangıçlı neonatal sepsisi destekleyen en güçlü veriler olmuştur. Çoklu lojistik regresyon analizinde trombositopeni, ortalama trombosit hacmi, C-reaktif protein, lenfosit sayısı (lenfopeni) ve beslenme güçlüğü/beslenme intoleransı en yüksek olasılık oranına sahipti (p<0.05). Bu veriler puanlama sistemine dönüştürülerek tüm klinisyenlerin kolayca kullanabileceği bir nomogram oluşturuldu. Tartışma ve sonuç: Yenidoğan sepsisindeki en büyük zorluk tanı koymaktır. Tanı için bulgu ve laboratuvar birlikteliği gerekmektedir. Çalışmamızda prematüre bebeklerde geç başlangıçlı neonatal sepsisteki klinik ve laboratuvar bulguları değerlendirilerek, tüm prematüre hastalara kolayca uygulanabilen bir puanlama sistemi geliştirilmiştir. Öngörü modelinin klinisyenlere geç başlangıçlı neonatal sepsisi tanımada ve tedavi kararını güçlendirmede yardımcı olacağını düşünmekteyiz. Amacımız, geç başlangıçlı neonatal sepsisi erken tanıyıp tedavi edilebilir tüm yenidoğanları gözden kaçırmamak, aynı zamanda gereksiz tedaviden kaçınmaktır. Öngörü modelinin, özellikle sınırlı kaynaklara sahip ünitelerde, tedaviye başlama kararını kolaylaştırıcı olması beklenmektedir. Preterm yenidoğanlarda sepsis olasılığını erken belirlemek enfekte olmamış yenidoğanların daha az antibiyotiğe maruz kalması, anne ve bebeğin ayrı kalmaması ve sağlık sisteminin harcamalarının azalması konusunda yarar sağlayabilmektedir. Nomogram, klinik olarak erişilebilir verileri birleştirerek sepsis olasılığını değerlendirme ve tedavi kararını yönlendirmek için kullanılabilir. Anahtar kelimeler: CRP, Geç Başlangıçlı Neonatal Sepsis, Nomogram, Prematüre