Çok Kriterli Karar Verme tekniği yardımıyla portföy seçimi: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin pay piyasasında Promethee yöntemi üzerine bir uygulama
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İşletme Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Göktuğ Cenk Akkaya
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Küreselleşme ve finansal piyasalardaki teknolojik gelişmelerle
yatırımcıya sunulan finansal araç ve piyasa sayısı artmakta ve
yatırımcının karar verme sürecini zorlaştırmaktadır. Bireysel ve
kurumsal yatırımcılar hangi piyasadan hangi finansal aracı edinecekleri
konusunda faydalanacakları analizlere ihtiyaç duyarlar. Yatırımcı,
özellikle pay senedi piyasalarında, elde etmeyi beklediği getiri düzeyi
için çeşitlendirme yaparak katlanacağı riski azaltmayı hedeflemektedir.
Uluslararası piyasalar, yatırımcıya istenen risk- getiri düzeyinde daha
iyi çeşitlendirme imkanı sunmaktadır.
Bu çalışmanın temel amacı, uluslararası portföy çeşitlendirmesinde Çok
Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden biri olan Promethee
yönteminin kullanılmasıdır. ÇKKV yöntemleri, karar verme sürecinde
alternatifler arasından en iyiyi seçerek, sıralayarak ya da
sınıflandırarak, karar alıcıya optimal çözüm önerilerinde bulunmaktadır.
ÇKVV yöntemleri portföy seçim problemlerinde etkin bir çözüm
sunabilmektedir. Çalışmada 2010-2019 yıllarını kapsayacak şekilde G20
ülkelerindeki beş farklı sektörün pay senedi endeks verileri
kullanılmıştır. Yatırımcının finans, sınai, iletişim ve bilgi
teknolojileri, gayrimenkul ve hizmet olmak üzere 5 sektörden hangisine
yatırım yapacağı kararı, 3 farklı kriter üzerinden incelenmiştir. Bu
kriterler sektörlerin getirisi, riski ve sektör büyümesidir.
Çalışmanın farklı yatırımcı tiplerini kapsayabilmesi için dört farklı
senaryo oluşturulmuş ve dört ayrı analiz gerçekleştirilmiştir. Birinci
senaryoda yatırımcının herhangi bir ülke ya da sektör kısıtı olmadan
tercihte bulunduğu varsayılmıştır. İkinci senaryoda yatırımcının
"gelişmiş veya gelişmekte olan" olarak bir ülke grubu tercihi olduğu göz
önüne alınmıştır. Üçüncü senaryoda yatırımcının tek bir sektöre yatırım
yapma isteği dikkate alınarak sektörlere yönelik inceleme
yapılmaktadır. Dördüncü ve son senaryo ise, yatırımcının tek bir ülkeye
yatırım yapma isteği varsayımında oluşturulmuştur. Analizler sonucunda
yatırımcı tercihleri dikkate alınarak, gelişmiş ve gelişmekte olan
ülkelerde her sektör için değerlendirmelerde bulunulmuştur.