Hasan Sezayi-i Gülşeni ve Eserlerindeki Dini-Edebi Muhteva

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları , Türkiye

Tez Danışmanı: Mehmet Akkuş

Tezin Onay Tarihi: 2001

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Biz bu çalışmamızı iki bölümde ele aldık. I.bölümde Hasan Sezayî-i Gülşenî’nin hayatı şahsiyeti ve eserlerini II.bölümde ise eserlerindeki Dini-Edebi muhtevayı inceledik.

I. Bölümde, 1080 / 1669 – 1151 / 1738 yılları arasında yaşayan Hasan Sezayî-i Gülşenî’nin hayatını ele aldık. Hasan Sezayî-i Gülşenî 1080 / 1669 yılında bugün Yunanistan’a bağlı olan Mora yarımadasının Gördes (Korent) kasabasında doğmuş, gençlik yıllarını burada geçirmiş 18 yaşında iken 1098 / 1686 yılında gemiyle İstanbul’a oradan da Edirne’ye gelmiş bir şahıstır. Burada Piyade Mukabele Kaleminde görev yapmıştır. Halvetiyye tarikatının kollarından olan İbrahim Gülşenî’nin kurduğu Gülşenîlik tarikatına girmiş ve daha sonra kendi mahlasıyla isimlendirilen Sezāiyye tarikatını kurmuştur. Onun bu tarikat içindeki seyri tezimizde ortaya konmuştur.

Ayrıca onun eserleri ortaya konulmuş, şiirlerini içeren Divan’ı nesirlerini kapsayan Mektūbāt’ı ve ayrıca Niyazî-i Mısrî’nin bir gazeline yazdığı şerh irdelenmiştir. Bunların dışında kendi tarikatının sistemini ortaya koyduğu Kasîde-i ŞumūǾ-i LāmiǾ fî Beyān-i Etvār-ı SābiǾ adlı bir eserinin olduğu tesbit edilmiştir. Kendisine atfedilen fakat kendisine ait olmayan eserler de burada incelenmiştir.

II. Bölümde, onun eserlerinin muhtevasına inilmiş ve hem şairlik yönü hem tasavvufî kişiliği bu eserler ekseninde ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Böylelikle onun düşünce sistemi gün yüzüne çıkarılmaya gayret gösterilmiştir.