Acil servise başvuran 65 yaş üstü hastalarda kontrast madde nefropatisi gelişmesini etkileyen faktörler nelerdir?
Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Mustafa Keşaplı
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Amaç: Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)'ne göre yaşlılık, kronolojik olarak 64 yaşın bitimi ve 65 yaşın başlaması olarak tanımlanmaktadır. Geriatrik hasta grubunun yaşla birlikte glomerüler filtrasyon hızında meydana gelen azalma ve kronik hastalık sıklığında artış nedeni ile acil servis takiplerinde, tanı amacı ile kontrast madde kullanımı sırasında çekinceler olduğu görülmektedir. Biz de çalışmamızda acil servisimize başvuran 65 yaş üstü hastalarda, acil servis tanı ve tedavi süreçlerinde görüntüleme sırasında kullanılan kontrast maddeye bağlı nefropati sıklığı ve gelişen nefropatinin hastanın komorbid hastalıkları ile ilişkisinin araştırılmasını hedefledik. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız prospektif, kesitsel ve tanımlayıcı bir çalışmadır. Acil servise başvuran 65 yaş üstü hastaların tanı alması amacı ile yapılan görüntülemeler sırasında kontrast madde kullanımı olan hastaların; acil servis başvurusunda alınan BUN, kreatinin, GFR değerleri, venöz kan gazı parametreleri, komorbid hastalıkları, kullandıkları ilaçlar, 48-72 saat sonra biyokimya sonuçları, üremik semptom varlığı ve 30 günlük mortaliteleri incelendi. Bulgular: Çalışma hastalarının yaş ortalaması 73 (69-77 IQR), %52,3'ü (n=246) erkek cinsiyettedir. 469 çalışma hastasının 45'inde (%9,6) 48-72 saat içinde kontrast madde nefropatisi gelişti. Kontrast madde nefropatisi gelişen hastaların 31'inde idrar çıkışında azalma (%6,6), 25'inde üremik semptom (%5,3) saptandı. 5 hastaya (%1,1) 30 gün içinde hemodiyaliz uygulandı. Kontrast madde nefropatisi gelişen hastaların başvuru sırasında kreatinin ortalaması 0,9 mg/dl; kontrast madde nefropatisi gelişmeyen grubun ortalama kreatinin değeri 1 mg/dl'dir. İki grup arasında istatiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0,03). Kontrast madde nefropatisi gelişen grupta kullanılan ilaç sayısının daha fazla olduğu ve kullanmayanlara göre (p=0.02) anlamlı fark olduğu tespit edildi. Kontrast madde nefropatisi gelişimini tahmin etmede kullanılabilecek bağımsız değişkenlerin belirlenmesi için lojistik 12 regresyon analizi yapıldı. Hipertansiyon hastası olmak (p=0,047) kontrast madde nefropatisi gelişimini tahmin etmek için anlamlı saptandı. Sonuç: Geriatrik hastalarda tanı amaçlı kullanılan kontrast maddeye bağlı nefropati sıklığı düşüktür ve mortal değildir. Hayatı tehdit eden durumlarda KM kullanımından endişe edilmemeli; hastaların tanı ve tedavi süreci geciktirilmemelidir. Anahtar Kelimeler: Acil tıp, geriatrik hasta, kontrast madde, kontrast madde nefropatisi.