Resimli çocuk kitaplarında özel gereksinimi olan bireylerle karşılaşan çocukların görüşleri üzerine bir çalışma
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Özel Eğitim Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Kevser Koç
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu araştırma resimli çocuk kitaplarında özel gereksinimi olan bireylerle karşılaşan çocukların görüşlerini anlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada çocukların seçilen kitaplar hakkındaki görüşlerini derinlemesine anlamak amaçlandığından, nitel deneysel araştırma deseni adı verilen karma bir yöntem uygulanmıştır. Araştırmada 5-6 yaş grubundan 15 kişilik bir katılımcı grubu belirlenmiştir. Veriler farklı iki günde, bire bir görüşme oturumlarında toplanmıştır. Her bir oturumda seçilen "Şuşu Can ve Dörtteker" ve "Farklı Olmak Kötü Mü?" kitaplarının biri okunmuş ve ardından kitap hakkında görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler ses kayıtları ve araştırmacı günlüğü notları ile toplanmıştır. Toplanan veriler nitel tematik analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışmanın bulguları incelendiğinde çocukların "Şuşu Can ve Dörtteker" kitabını beğendikleri görülmüştür. Aynı zamanda "Şuşu Can ve Dörtteker" kitabın ardından, çocukların özel gereksinimi olan akranlarını bireysel özelliklerine odaklanarak tanımladıkları görülmüştür. "Farklı Olmak Kötü Mü?" kitabını çocukların bir kısmı beğenmediklerini ifade etmişlerdir. Kitabın ardından ise çocuklar özel gereksinimi olan akranlarına dair ifadelerinde daha çok engel vurgusunda bulundukları görülmüştür. Aynı zamanda çocukların okunan kitaplardan etkilendikleri, kitaptaki karakterlerle özdeşim kurdukları ve başka bireylerin de kitaptaki karakterle özdeşim kuracaklarını düşündükleri görülmüştür. Çocukların kitaplardan çıkarım yapma ve ders çıkarma eğiliminde oldukları görülmüştür. "Şuşu Can ve Dörtteker" kitabı için "Çevreyi temiz tutmak gerekir", "Birlikte yarışmaları güzeldir" şeklinde çıkarımlar yaparken; "Farklı Olmak Kötü Mü?" kitabında çocukların görüşleri de "Arkadaşlarına iyi davranmak gerekliliği" ve "Olumsuz davranışın ceza veya bedeli" üzerine yoğunlaşmaktadır. Böylece farklı temsillerin çocukların görüşlerinin yansımasını da farklılaştırdığı görülmektedir. Kitapların çocukları etkilediği ve nitelikli kitapların özel gereksinimi olan bireyleri uygun ve doğru biçimde yansıtmalarının, özel gereksinimi olan bireylerin toplumsal kabulünü etkileyeceği düşünülmektedir. Farklı kitaplarla yapılacak çeşitli çalışmaların alan yazına zenginlik kazandıracağı düşünülmektedir.