HEMATOLOJİK KANSERLİ HASTALARA UYGULANAN TERAPÖTİK DOKUNMANIN SEMPTOM YÖNETİMİ VE KONFORA ETKİSİ
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik, Türkiye
Tez Danışmanı: Şebnem Çınar Yücel
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Amaç: Araştırma, hematolojik kanserli hastalara
uygulanan Terapötik Dokunmanın semptom yönetimi ve konfora etkisini incelemek
amacıyla yürütülmüş randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Yöntem:
Araştırma Dokuz Eylül Üniversitesi Araştırma Uygulama Hastanesi Hematoloji
Servisi’nde, Ekim 2022-Haziran 2023 tarihleri arasında yürütülmüştür.
Araştırmanın evrenini, 272 hematoloji hastası, örneklemini ise 23 hasta
oluşturmuştur. Çalışmaya dahil edilen hastaların 10'u uygulama, 6'sı plasebo,
7'si kontrol grubundadır. Hastalara Eastern Cooperative Oncology Group (ECOG)
Performans Skalası uygulanmış ve test skoru 3 ve altı olan hastalar araştırmaya
katılmışlardır. Verilerin toplanmasında; “Hasta Tanılama Formu”, “Memorial
Semptom Değerlendirme Ölçeği”, “Genel Konfor Ölçeği” ve “Konfor Skalası”
kullanılmıştır. Araştırmaya katılmayı kabul eden hastalardan “Bilgilendirilmiş
Gönüllü Olur Formları” ile yazılı onam alınmıştır. Araştırmanın
sınırlılıklarına uyan ve çalışmaya katılmayı kabul eden hastalar, yaş ve
hastalık tanısı kontrol altına alınarak, tabakalı randomizasyon yöntemi
kullanılarak uygulama, plasebo ve kontrol grubu oluşturulmuştur. Hastalar
ardışık 5 gün boyunca izlenmiştir. Her gün uygulama grubundaki hastalara 10
dakika Terapötik Dokunma, plasebo grubuna 10 dakika sahte Terapötik Dokunma
uygulanmıştır. Kontrol grubundaki hastalara herhangi bir girişim uygulanmamış ve
diğer gruplardaki hastalara ayrılan süre kadar kontrol grubundaki hastalara da
zaman ayrılmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan
hastaların Memorial Semptom Değerlendirme Ölçeği’nden aldıkları puan
ortalamalarının uygulama grubunda ön testte 1.04±0.47, son testte 0.73±0.37, plasebo
grubunda ön testte 0.72±0.55, son testte 0.84±0.47,
kontrol grubunda ise ön testte 0.60±0.44, son testte 0.82±0.57 olduğu
görülmektedir. Uygulama grubunda ön test ve son test arasında istatistiksel
olarak anlamlı bir fark saptanırken (p=0.049), plasebo (p=0.563) ve kontrol
(p=0.101) gruplarında istatistiksel olarak bir fark saptanmamıştır. Uygulama,
plasebo ve kontrol grupları arasında ön test ve son testte istatistiksel olarak
anlamlı fark saptanmamıştır (sırasıyla p=0.181, p=0.875). Hastaların Genel
Konfor Ölçeği’nden aldıkları puan ortalamalarının uygulama grubunda ön testte
3.00±0.32, son testte 2.95±0.21, plasebo grubunda ön testte 2.82±0.32, son
testte 2.85±0.44, kontrol
grubunda ise ön testte 3.02±0.36, son testte
3.12±0.31 olduğu görülmektedir. Uygulama, plasebo ve
kontrol gruplarında istatistiksel olarak bir fark saptanmamıştır (p>0.05).
Aynı şekilde her üç grup arasında ön test ve son testte istatistiksel olarak
anlamlı fark bulunmamıştır (sırasıyla p=0.499, p=0.323). Uygulama grubunda
tekrarlanan ölçümler ile konfor skalasından alınan puanlar arasında
istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunurken (p=0.008), gruplar arasında
herhangi bir fark bulunmamıştır (p=0.503). Sonuç: Bir enerji terapisi
yöntemi olan Terapötik Dokunma uygulamasının, hastalarda meydana gelen
semptomlarda uygulama grubunda etkili olduğu görülmekle birlikte, gruplar arası
fark bulunmamaktadır. Aynı şekilde hastaların konforları Konfor Skalası ile değerlendirildiğinde,
uygulama grubunda günler arası pozitif yönde fark olduğu, ancak gruplar arası
farkın bulunmadığı, Genel Konfor Ölçeği’ne göre grup içi ve gruplar arasında
fark olmadığı görülmektedir. Çalışmanın daha fazla sayıda örneklemle
yürütülmesi çalışmanın etkinliğini arttıracaktır.
Anahtar Kelimeler; Terapötik Dokunma; hematolojik kanser; semptom
yönetimi; konfor; hemşirelik