Uskumru Balığının (Scomber scombrus Linnaeus, 1758) Kuzey Denizi'ndeki Besini ve Beslenmesi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tez Danışmanı: Şükran Cirik

Tezin Onay Tarihi: 2001

Tezin Dili: İngilizce

Özet:

Bu çalışmada, 1991 yılı boyunca Kuzey Denizi'nde örneklenmiş 6721 uskumru balığının mide içeriklerinin inceleme sonuçları sunulmaktadır. Araştırmada uskumrular 5 cm aralığında boy sınıflarına ayrılmış ve avlanma mevsimleri ve bölgelerine göre değerlendirilmiştir. İncelenen midelerin %10'unun boş olduğu bulunmuş, ancak mide boşluk oranları mevsim, bölge ve balık boy sınıflarına göre değişiklik göstermiştir. Uskumru balığı çok çeşitli organizmalarla beslenmesine karşın, besininin önemli kısmını krustaseler ve genç balıklar oluşturmaktadır. Ağırlıkça en çok yenen krustaseler, öfasidler, kalanoid kopepodlar ve hyperiid amfipodlardır ve sırasıyla toplam besinin %25, %16 ve %8'ini oluşturmaktadırlar. Yenilen balıkların miktarı ise toplam besin kompozisyonunun %38'ine karşı gelmektedir. Kum yılanbalıkları (Ammodytes spp.), özellikle 1991 yılının 2. çeyreğinde yenilen balıklar arasında baskın durumdadır. Ayrıca ringa balığı (Clupea harengus) ve Norveç tavukbalığı (Trisopterus esmarki) sırasıyla güney ve kuzey Kuzey Denizi'nde besinin önemli bir parçasını oluşturur. Besin kompozisyonundaki bölgesel farklılıklar, mevsimsel farklılıklardan daha belirgin bulunmuştur. Uskumrunun boyca büyüklüğünün, besin kompozisyonunun şekillenmesinde, fazla etkili olmadığı gözlenmiştir. Uskumru, büyüklükleri çok geniş bir aralıkta değişiklik gösteren organizmalarla beslenmektedir. Yenilen organizmaların büyüklüğü, genel olarak artan uskumru büyüklüğüyle birlikte artış eğilimi göstermektedir.

Balıkların beslenmesini konu alan başka bir çok çalışmada olduğu gibi bu araştırmada da, farklı besin organizmalarının besin kompoziyonundaki göreceli önemini değerlendirmek için ağırlıkça yüzde () ölçü olarak kullanılmıştır. Bu ve benzeri ölçümlerden elde edilen sonuçlar noktasal kestirimler olup çoğunlukla kesinlikleri hakkında fikir verebilecek ek bilgiler olmadan verilmektedir. Bu çalışmada bu tür kestirimler için, normal yaklaşım ve Monte Carlo simulasyon tekniklerinden "bootstrap" yöntemleriyle güvenirlik sınırları oluşturulması için bir girişimde bulunulmuştur. Bu yöntemlerin uygulanmasında uskumrunun mide içeriği verileri kullanılmıştır. Her ne kadar besin organizmaları geniş taksonomik gruplara ayırılmış ve örneklem sayıları nispeten büyük de olsa, ağırlıkça yüzdelerin ortalamalarının güvenirlik aralıkları genelde çok geniş bulunmuştur. Av aracının her bir seferde yakaladığı av kompoziyonu içindeki benzerliğin mide içeriği kompozisyonundaki değişimlerde önemli bir etken olduğu bulunmuştur. Hem avlar arasındaki hem de her bir avın içindeki değişimleri değerlendirebilen bir bootstrap yöntemiyle ağırlıkça yüzdelerin ortalamaları için normal yaklaşıma göre daha gerçekçi güvenirlik aralıkları bulunmaktadır. Beslenme çalışmalarında kullanılan ağırlıkça yüzde ve benzeri diğer ölçütlerle ilgili belirsizlikerin çalışma sonuçlarına etkileri tartışılmıştır. Bu tür ölçütlerin, her zaman kesinliklerini değerlendiren güvenirlik sınırları kestirimleriyle birlikte sunulması önerilmiştir.