Tez Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Film Tasarımı ve Yönetmenliği Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Faik Kartelli
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Hafızaya olan merak,
moderniteden çok önceden beri hep vardır. Ancak, içinde bulunduğumuz dönemde
belleğe dair ilginin ivmelenmesinde, modernitenin yarattığı 'unutkanlıkla',
'yapay belleğin imkanları' arasındaki gerilimin özgün payı söz konusudur.
Beraberinde, farklı bakış açıları içeren dönemler arasında, ortak aktarımları
da görmek mümkündür. Bu kapsamda çalışmanın imge, duyumsama ve
toplumsallaştırma bağlamlarıyla kurduğu, Aristoteles'in 'anamnesis'inden,
Landsberg'in 'protez hafızası'na uzanan bellek patikası, tez uygulamasının da
yerleştiği arka planı oluşturmaktadır. Devamındaki çizgi roman/grafik
roman/animasyon uygulama alanları ise, bu patikanın sonuna, 'indekssel olmayan,
ikonografik formlarına özgü' yapısı ve gündeliği taşıyan otobiyografi biçimiyle,
paradigma değiştirici olarak eklenmeye adaydır. Çünkü gündelik/sıradan olanla
kurulan öznel anlatı, gerçekliğe zeval getirmek yerine, onu tanıklık/müzakere
kapsamını genişlettiği 'protez bellek' bağlantılarını kurmaya açık hale
getirir. Tez odağında yer alan, grafik roman ve animasyonun da içinde olduğu,
gerçeği estetize etmeyen fakat gerçekçi biçiminden de sıyırarak aktaran anlatım
biçimi, hafıza anlatılarının görsel metaforu olarak kendini sunar. Dolayısıyla,
doğrudan deneyimlenmeyen fakat aktarımlarla üstlenilebilen protez hafıza için
de uygun bir inceleme zemini oluşturur. Çalışma kapsamında 2000 sonrası
üretilen ve toplumsal cinsiyet merkezli 5 otobiyografik grafik roman ve 2 uzun
metraj animasyon bu kapsamda, çok modlu söylem analizi ile incelenmiştir.
Sonrasında oluşturulan 'Kusmuk Yaka' örneğindeki, benzer toplumsal cinsiyet
gerçekliğinin öznel aktarma biçimiyle ise, otobiyografik grafik romanların
taşıdığı 'protez hafıza' potansiyeli uygulama ve ilgili literatür çalışmaların
birlikteliğiyle gösterilmeye çalışılmıştır.