TRAVMATİK ANIYA İLİŞKİN OTOBİYOGRAFİK BELLEK VE TRAVMATİK STRES ARASINDAKİ İLİŞKİ AĞININ İNCELENMESİ VE BELLEK YENİDEN YAPILANDIRMA TERAPİSİ ETKİNLİĞİ

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Psikoloji, Türkiye

Tez Danışmanı: Ayşegül Durak Batıgün

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Mevcut tez çalışmasının ilk kısmında duygu düzenleme stratejileri, örtük otobiyografik bellek boyutları ve travmatik stres belirtileri arasındaki ilişkileri açığa çıkarmayı amaçlayan bir yapısal eşitlik modeli test edilmesi amaçlanmıştır. İkinci kısımda ise, -model testindeki teorik perspektifle tutarlı olarak- doğrudan travma anısını/anılarını hedefleyen bir müdahale yöntemi olan Bellek Yeniden Yapılandırılma Terapisi’nin (BYYT) etkinlik çalışması yapılmıştır. Model testine katılan 278 katılımcıya Demografik Bilgi Formu, Otobiyografik Bellek Fenomenolojik Özellikler maddeleri, Duygu Düzenleme Anketi ve Olayların Etkisi Ölçeği-R uygulanmıştır. Model testine katılan terapi almaya gönüllü 12 kişi, BYYT etkinlik çalışmasına katılmıştır. Süreç öncesi ve sonrası ölçüm alınan katılımcılara terapide ele aldıkları otobiyografik bellekleriyle ilgili olarak otobiyografik bellek fenomenolojik özellikler maddeleri, Olayların Etkisi Ölçeği-R, Otobiyografik Bellek İşlevleri Ölçeği ve Çok Boyutlu COVID-19 Ölçeği uygulanmıştır. Model testi sonucunda, belirli duygu düzenleme stratejilerinin yordadığı belirli fenomenolojik değişkenlerin travmatik stresi yordadığı ortaya konmuştur. Bulgular, ilgili literatür ışığında tartışılmıştır. Son olarak, BYYT etkinlik çalışmasında yer alan katılımcılarının travmatik stres, istemli anımsama, görsel detaylar, anının rahatsız edicilik düzeyi son test puanları ön test puanlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde azalmıştır. Ortaya çıkan bulgular, çalışmanın kısıtlılıkları ve gelecek çalışmalarda dikkate alınması gereken öneriler bağlamında tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Duygu Düzenleme Stratejileri, Otobiyografik Bellek, Örtük Yapılar Modelleri, Bellek Yeniden Yapılandırma Terapisi