Economic Growth, Institutions and Income Inequality
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat (İngilizce), Türkiye
Tez Danışmanı: Yeşim Üçdoğruk
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: İngilizce
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
Özet:
ÖZET
Ekonomistler, kurumların, ekonomik büyüme ve refahın temel
belirleyicileri arasında olduğunu uzun zamandır kabul etmektedir. Bununla
birlikte, kurumsal yapıların ekonomik sonuçları nasıl etkilediği sorusu hala bir
tartışma konusudur, çünkü şimdiye kadar ne teorik ne de ampirik çalışmalar
kurumlar ve ekonomik değişkenler arasındaki olası etkileşim mekanizmalarını
ayrıntılı bir şekilde ortaya koymamıştır. Bu tez, kurumları büyüme analizine
dahil eden iki teorik model geliştirerek literatürdeki bu boşluğu doldurmaya
çalışmaktadır. Çalışmada önerilen ilk model, kurumlar ve sermaye oluşumu
arasında doğrudan bir bağlantı kurarak orijinal Solow büyüme modelini
yeniden yapılandırmaktadır. Tasarruf-yatırım eşitliği ve sürtünmesiz sermaye
piyasaları varsayımlarını gevşeten bu model, mülkiyet hakları kurumlarının
diğer ülkeye özgü faktörlerle birlikte bir ekonominin yatırım dinamiklerini
etkilediğini varsaymaktadır. Modelden elde edilen sonuçlar, sermaye
piyasasında işlem maliyetlerini düşüren yüksek kaliteli kurumlar geliştirmenin
sermaye birikimini, çıktı üretimini ve ekonomik büyümeyi teşvik edeceğini
göstermektedir. Kurumsal gelişmenin nedenlerini ekonomik ilerleme üzerindeki
etkileriyle eş zamanlı olarak inceleyen ikinci model, kurumlara ilişkin devlet
politikalarının gelir, sermaye oluşumu ve ekonomik büyüme üzerinde önemli
etkileri olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuçlar, açık bir şekilde, hükümetlerin
kurumlara daha fazla yatırım yaptığı ekonomilerin daha iyi bir kurumsal
vii
çerçeveye, daha fazla sermaye stokuna ve daha yüksek gelir seviyelerine ve
büyüme oranlarına sahip olacağını göstermektedir.
Çeşitli dönemlere ait ülkeler arası verilerin incelenmesi, yukarıdaki
çıkarımlarla uyumlu bazı bulgular ortaya koymuştur. Hem kesitsel analizler
hem de panel veri analizleri, kurumsal kalitenin gelir seviyeleri, büyüme
oranları ve sermaye oluşumu ile pozitif yönde ilişkili olduğunu göstermektedir.
Varsayıldığı gibi, mülkiyet haklarını güvence altına alan, hukukun üstünlüğünü
sürdüren ve siyasi özgürlüğü destekleyen kurumların ekonomik büyüme ve
kalkınmaya yardımcı olduğu bulunmuştur. Buna ek olarak kanıtlar, bu
sonuçların kontrol değişkenlerindeki, model yapısındaki, analiz yöntemindeki
ve kurum tanımındaki değişikliklere karşı da sağlam olduğunu göstermektedir.
Ayrıca, ampirik analizler, kurumların yanı sıra yatırım/tasarruf oranının da
uzun vadeli ekonomik performansın temel belirleyicilerinden biri olduğunu
göstermektedir. Sonuçlar, kaynaklarının daha büyük bir bölümünü sermaye
genişlemesine ayıran ülkelerin daha yüksek gelir seviyeleri ve büyüme oranları
kaydetme eğiliminde olduğunu belirtmektedir. Bu bulgular, birlikte
değerlendirildiğinde, kurumsal gelişme ve sermaye birikiminin uzun vadede
ekonomik ilerlemenin iki temel direği olduğunu ortaya koymaktadır. Daha da
önemlisi, büyüme ve refahta gözlemlenen ülkeler arası farklılıkların önemli bir
kısmının kurumsal kalite ve sermaye oluşumundaki farklılıklarından
kaynaklandığına işaret etmektedirler. Buna paralel olarak, eldeki tez,
zenginleşmek ve gelişmek için, ülkelerin, özellikle de gelir sıralamasında geride
kalanların, öncelikle kurumsal çerçeveyi nasıl iyileştireceklerine ve sermaye
genişlemesini nasıl teşvik edeceklerine ilişkin politika ve stratejiler geliştirmeye
odaklanmaları gerektiğini öne sürmektedir.
Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Kurumlar, Ekonomik Kalkınma,
Büyüme Modelleri, Yakınsama