Gemi Sahibi İşletmelerin Gemi ve Filo Boyutu Ayarlama Davranışları

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tez Danışmanı: İsmail Bilge Çetin

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: İngilizce

Özet:

Kuru dökme yük taşımacılığı sektöründe birçok gemi sahibi işletme/armatör piyasa dalgalanmaları nedeniyle dönemsel olarak yatırım hataları yapmaktadır. Bu hatalar çoğunlukla gemi ve filo boyutu seçimlerinde yanlış kararlar ile sonuçlanmaktadır. Bu nedenle bu çalışmada, gemi sahibi işletmelerin gemi ve filo büyüklüğü kararlarını şekillendiren belirleyicileri ortaya koymak ve gemi alım/satım süreçlerindeki en önemli kriterlerden biri olan ikinci el gemi fiyatlarını tahmin etmek amaçlanmaktadır. Çalışmada önce gemi ve filo boyutu seçimi kararlarını etkileyen nitel ve nicel değişkenler Delphi tekniği kullanılarak belirlenmiş ve Analitik Ağ Süreci (ANP) yöntemi ile önceliklendirilmiştir. Daha sonra, gemi alım/satım kararlarına bir karar destek mekanizması sunulması amacıyla gemi özelliklerinin ve gerçek piyasa satış verilerinin kullanıldığı bir Yapay Sinir Ağı (YSA) tahmin modeli geliştirilmiştir. Oluşturulan model, değişkenler arasındaki doğrusal olmayan ilişkileri yakalayarak düşük hata oranıyla ikinci el gemi fiyat tahminleri üretebilmektedir. Model aynı zamanda farklı gemi tipleri, gemi teknik özellikleri ve piyasa koşulları için uyarlanabilir ve genellenebilir sonuçlar vermektedir. Çalışmada uzman görüşleri ile makine öğrenmesi çıktılarını bütünleştirildiği bu yaklaşım, bulguların güvenilirliğini artırmakta olup gelecekte ek değişkenler ile geliştirilebilir veya konteyner ve tanker gibi diğer deniz taşımacılığı sektörlerine de uyarlanabilir.