Tez Türü: Bütünleşik Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik, Türkiye
Tez Danışmanı: Oya Kavlak,Ahsen Şirin
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
Özet:
AMAÇ: Araştırma, infertil kadınların yaşadıkları stresörleri, saptanan stresörlerin infertil kadınlar üzerindeki etkilerini ve bu stresörlere infertil kadınların verdikleri yanıtları Neuman Sistemler Modeli'ne göre derinlemesine görüşmeler ile ortaya koymak amacıyla yapılmış fenomenolojik nitelikte kalitatif bir çalışmadır. YÖNTEM: Çalışma, Ege Üniversitesi Rektörlüğü Aile Planlaması, Kısırlık (İnfertilite) Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde 01 Aralık 2012- 01 Aralık 2013 tarihleri arasında, amaçlı örnekleme yöntemlerinden; benzeşik (homojen) ve ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen gönüllü, tedavide başarısızlık yaşamış olan 15 primer infertil kadın ile derinlemesine görüşme yöntemi kullanılarak yapılmıştır. "Neuman Sistemler Modeline Göre Yarı Yapılandırılmış Derinlemesine Görüşme Formu" rehberliğinde, her vaka ile ortalama 27.30 dk (max: 42.04dk, min: 15.19dk) süren yüz yüze ve ses kayıt cihazı kullanılarak derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiştir. Kayıtlar bilgisayar ortamında yazılı döküm haline getirilmiş, veriler kodlanıp temalarına göre sınıflandırılmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmış ve verilerin işlenmesinde Nvivo 10 programı kullanılmıştır. BULGULAR: Araştırmanın sonucunda İç Stresörler grubunda; Kişisel/ Bireysel Stresörler ana teması içerisinde; Kısırlık Kelimesi Algısı, Evlat Sevgisi Yaşayamama, Aile Olamama, Kadınlık Rolü Algısı (Aile İçi Statü Kaybı, Anne Olamama, Kadınlık Rolü Eksikliği), Özenme/ Kıskançlık, Kısırlık Sebebinin Kendisi Olması, Maddi Sıkıntı, Çocuk Sahibi Olamamanın Anlamı (Psikolojik Anlamı, Sosyal Anlamı, Dini Anlamı), Evlilik Süresinin İlerlemesi, İnfertilite ve Tedavi Sürecine Yönelik Algısı, Kişilik Yapısı (Duygusallık, Umutsuzluk, Güçsüzlük) alt temaları belirlenmiştir. Dış Stresörler grubunda; "Kişilerarası Stresörler" ilk ana teması içinde; Kültür (Toplumun Kısırlığa Bakış Açısı [Damgalanma, Sosyal Baskı, Tedaviyle İlgili Çevrenin Görüşleri]), Destek Yetersizliği, Eş ve Sosyal Çevre İle Olan İlişkilerde Bozulma, Sağlık Personelinin Tutumu (Hemşirelik Bakımı, Bilgi Verilmemesi, Tedavi Veren Personelin Değişimi/ Güvensizlik); Kişiler Dışı/Çevresel Stresörler" ikinci ana teması içinde; İş Yeri Problemleri (İzin Almada Güçlük, İş Gücü Kaybı), Tedavi Süreci (Tanılamanın Uzun Sürmesi, Tedavinin Uzun Sürmesi, İnfertilite Nedeninin Bulunamaması, Hastaneye Sık Gelme, Kadın Odaklı Tedavi, Tedavide Başarısızlık, Tedavi Zamanını Kaçırma Korkusu, Tedavi Sonucunun Belirsizliği), Tedavinin Yan Etkileri (Fiziksel Yakınmalar, Psikolojik Yakınmalar, Cinsel Yakınmalar), Mahremiyetin Kaybı, Tedavinin Maliyeti, Tedaviye Erişim, Hastane Ortamı (Anksiyete, Bekleme) alt temaları belirlenmiştir. Temel Yanıt grubunda: "Psikolojik Tepkiler" teması içinde Yas Süreci (Öfke, Ağlama, Sosyal İzolasyon, Sorununu Çözememe/Depresyon, Kabullenme/Uyum), Yaşam Amacını Yitirme (Kariyer Planları, Erteleme/ Vazgeçme), Beden İmajında Bozulma, Benlik Saygısında Azalma; "Fiziksel Tepkiler" teması içinde Hastalanma, Âdet Gecikmesi, Kronik Konstipasyon ve Üreme Hücrelerinin (Oosit) Sayı ve Kalitesinde Azalma; "Savunma Düzenekleri" teması içinde Etkili Yöntemler (Dikkati Başka Yöne Yönlendirme, Umut, Çocuklarla İlgilenme, Olumlu Kişisel Özellikler, Sosyal Destek Alma, Kuruma Güven, Sorunları Çözme), Etkisi Sınırlı Yöntemler (Geleneksel ve Alternatif Tıp Uygulamaları [Bitkisel Uygulamalar, Fiziksel Uygulamalar], Kadercilik, Çevreden Gizleme, Boşanma, Uyuma) alt temaları belirlenmiştir. SONUÇ: İnfertil kadınların yaşadığı stresörler iç ve dış stresörler olmak üzere iki gruba ayrılmış olup, saptanan bu stresörlerin kadınların üzerindeki etkileri temel yanıt grubunda incelenmiştir. Ayrıca, yapılan bu sınıflandırmada Neuman Sistemler Modeli kullanımının uygun olduğu saptanmıştır. Bu nedenle hemşirelerin infertil kadınların yaşadıkları stresörleri değerlendirmeleri ve bu doğrultuda hemşirelik bakımı vermeleri önerilmektedir.