The development of leadership concept in pre-adolescent children and adolescents within the framework of developmental intergroup theory
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Serap Akfırat
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: İngilizce
Özet:
Bu tez, Gelişimsel Gruplararası Kuram (GGK) ve Sosyal Kimlik Kuramı Liderlik (SKKL) perspektifinden, ergenlik öncesi çocuklarda ve ergenlerde liderlik kavramlarının gelişimini incelemektedir. Karma yöntemler kullanarak, çalışma 8-13 yaş arası iki grup çocuk akran grupları içinde liderliği nasıl algıladıklarını ve uyguladıklarını araştırmaktadır. 382 öğrenciden elde edilen açık uçlu anketlerin nitel analizi, çocukların liderlik niteliklerine ilişkin öznel anlayışlarını incelemiştir. Öğretmen değerlendirmelerinin (N=255) faktör analizi, SKKL boyutlarına dayalı liderlik özelliklerini değerlendirmiştir. Üstel rastgele ağ modelleri (ÜRAM) kullanan sosyal ağ analizi, 11 sınıftaki (N=140) liderlik davranışlarının sınıf içi ilişkiler üzerindeki etkisini incelemiştir. Bulgular, 8 yaşındaki çocukların SKKL yapılarıyla uyumlu, kapsamlı bir liderlik anlayışı sergilediğini ortaya koymuştur. Liderlik algıları yaşla birlikte daha sofistike hale gelmiş, adalet, kapsayıcılık ve sosyal etkiyi vurgulamıştır. ÜRAM, bireysel liderlik davranışlarının ve liderlik benzerliğinin, özellikle ilkokul düzey sınıflarda daha güçlü etkilerle, ilişkileri önemli ölçüde yordadığını göstermiştir. Meta-analiz, sınıflar arasında liderlik davranışlarının sosyal ağ, bağlantılar üzerinde tutarlı olumlu etkilerini göstermiştir. Bütünleşik teorik ve metodolojik çerçeve, çocukluk dönemi liderlik gelişimine yeni bakış açıları sunmaktadır. Bulgular, erken yaşlardan itibaren olumlu liderliği teşvik etmek ve gruplararası önyargıları azaltmak için önemli çıkarımlar sunmaktadır. Sınırlılıklar ve gelecekteki araştırma yönleri tartışılmıştır. Bu sınırlılıklara rağmen, bu çalışma çocukluk döneminde sosyal kimlik, grup dinamikleri, sosyal ağlar ve liderlik gelişimi arasındaki karmaşık etkileşimi daha iyi anlamaya çalışan gelecekteki araştırmalara zemin hazırlamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Çocuklukta Liderlik Gelişimi, Gelişimsel Gruplararası Kuramı, Karma Yöntemler Araştırması, Akran Sosyal Ağ Dinamikleri, Sosyal Kimlik Kuramı Liderlik Yaklaşımı.