Uyaranlar arası sürenin ağrısız dokunsal beyin yanıtlarına etkisi ve ağrısız dokunsal uyaranların zamansal işlemlenmesinin elektrofizyolojik değerlendirilmesi

Amaç ve Hipotez: Bu çalışma, farklı uyaranlar arası süre ile verilen ağrısız dokunsal uyaranların habituasyon süreci ve zaman algısı üzerindeki etkilerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışmaya sağ el baskın 25 sağlıklı katılımcı (11 erkek; ortalama yaş: 21,7 ± 3,28 yıl) katılmıştır. Tek tip ağrısız dokunsal basınç uyaranı (~140 kPa) katılımcıların sağ el işaret parmak pulpasına uygulanmıştır. Katılımcılara dokunsal uyarılma potansiyeli paradigması (Somatosensory evoked potential-SEP) ve atlanan uyaran paradigması (Omitted stimulus paradigm-OSP) uygulanmıştır. Uyaranlar arası süre 2, 4 ve 8 saniye olarak belirlenmiştir. Oturumlar boyunca 64 kanallı elektroensefalografi kayıtları alınmıştır. Beyin yanıtlarında tepeden tepeye en yüksek genlik ölçümleri ve yanıt oluşum süreleri (duration) N200 (N2) ve P300 (P3) yanıt bileşenleri için elde edilmiştir. Öncelikli olarak dokuz elektrot bölgesi (Fz, FCz, Cz, CPz, Pz, C3, C4, P3, P4) analizlere dahil edilmiştir. Dokunsal uyarılma potansiyelleri tüm elektrotlar ve hemisferik farklar açısından değerlendirilmiştir. OSP yanıtlarının değerlendirilmesinde ise frekans analizi yaklaşımı uygulanmıştır. Bulgular: Tüm elektrot bölgelerinde uyaranlar arası sürenin artışıyla ağrısız dokunsal uyaranlara karşı oluşan yanıt genliklerinde anlamlı bir artış saptanmıştır (p<0,001). Uyaranlar arası süredeki artışın beyin yanıtlarının oluşum sürelerinde uzamaya neden olduğu saptanmıştır (p=0,005). Sonuç: Farklı uyaranlar arası süre ile sunulan ağrısız dokunsal uyaranlar sonucu elde edilen beyin yanıtlarında, uyaranlar arası süre artışı ile yanıt genliklerinde artış ve yanıt oluşum sürelerinde uzama saptanmıştır. Bu durum habituasyon süreci ile ilişkilendirilebilir.

Anahtar Kelime: Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Frekans analizi = Frequency analysis ; Habitüasyon-psikofizyolojik = Habituation-psychophysiologic ; Sinyal nakli = Signal transduction ; Somatosensoryel korteks = Somatosensory cortex ; Uyarılmış potansiyeller = Evoked potentials ; Zaman algısı = Time perception