Investigation of the active tectonics and seismic hazard sources of the Gediz Graben using tectonic geomorphology and InSAR methods

Gediz Grabeni (GG), Batı Anadolu Genişleme Bölgesi içinde doğuda Sarıgöl'den başlayıp batıda Manisa'ya kadar devam eden, 150 km uzunluğunda, 3-40 km genişliğinde asimetrik bir grabendir. Grabenin güney kenarı, düşük açılı (Gediz Sıyrılma Fayı (GSF) ve yüksek açılı normal fayların kontrolünde şekillenmektedir. Bu fayların taban bloğunu oluşturan Bozdağ Yükselimi'nin GSF ve yüksek açılı faylarla ilişkisi, Pliyo-Kuvaterner evrimi ve Alaşehir-Sarıgöl bölgesinde görülen asismik deformasyonların kökeni günümüzde tartışılmaya devam etmektedir. Bu çalışmada, Gediz Grabeni güney kenarının Kuvaterner evrimine ışık tutacak tektonik jeomorfolojik bilgilerinin literatüre kazandırılması, daha önce yapılmamış ve/veya eksik kalmış uzaktan algılama çalışmaları ile arazi gözlemlerinin birleştirilerek alanın tektonik aktivitesinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, tez alanının jeolojik, sismotektonik ve morfolojik özellikleri göz önünde bulundurularak, Bozdağ Yükselimi'ni sınırlayan tüm faylarda ve drenaj havzalarında tektonik jeomorfoloji çalışmaları yapılmış, Gediz Grabeni'nin Alaşehir bölümünde ise Radar Interferometri uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Elde edilen jeomorfolojik sonuçlar, tektonik aktivitenin Bozdağ Yükselimi'nin Gediz Grabeni'ne bakan kuzey kesiminde daha fazla olduğunu göstermekte, kuzeyde batıya, güneyde ise doğuya doğru gelişen havza çarpılmaları, Bozdağ Yükselimi'nin saat yönünün tersine bir rotasyonla yükseldiğini ortaya koymaktadır. Bozdağ Yükselimi, grabenin güney kenarında, batı, merkez ve doğu sektör olmak üzere 3 farklı blok hareketiyle şekillenmiştir. Bu farklı blok hareketleri, Pliyosen'de havza sedimanlarını kesen fay sistemlerine, yükselme ve yerel çökmeye neden olan makas tipi fayların Pliyo-Kuvaterner izlerine denk gelmektedir. PS-InSAR sonuçları, GSF'nin listrik geometride olduğu teorisini desteklemektedir. PS-InSAR sonuçlarına göre, bölgedeki aktif tektonik rejim altında Bozdağ Horstu yükselirken Gediz Grabeni de eş zamanlı olarak çökmüştür. Elde edilen yatay yönlü hareketler, grabenin batı bölümün doğuya ve doğu bölümünün de batıya doğru yer değiştirdiğini göstermektedir. Maksimum çökme hızının gözlendiği alanda zıt yönlü yatay hareketlerdeki çakışma ise, çökmenin yatayda radyal yanal yayılımla, düşeyde ise senformal geometride gerçekleştiğini göstermektedir. Buna göre, grabende gelişen yatay hareket bölgedeki KB-GD yönlü sıkışmadan ziyade, havzanın çökme rejimini doğrudan kontrol eden güney kenar faylarının geometrisi ve türüyle ilişkilidir.