FEN VE TEKNOLOJİ DERSİNDE ARAŞTIRMAYA DAYALI ÖĞRENME ORTAMININ ÖĞRENCİLERİN AKADEMİK BAŞARI, HATIRDA TUTMA DÜZEYİ VE TUTUMLARINA ETKİSİ
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Buca Eğitim Fakültesi, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Yrd. Doç. Dr. F. Yasemin Günay
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Son yıllarda eğitim alanında, öğrenme yöntemlerine ilişkin gittikçe artarak devam eden değişme ve gelişmeler olduğu görülmektedir. Özellikle uluslar arası alanda ülkelerin fen başarılarının ortaya koyulduğu PISA ve TIMSS gibi araştırmalarda Türkiye’nin matematik ve fene yönelik ortalamaların son derece gerisinde kaldığı rapor edilmiştir. Bu gelişmelerin paralelinde eğitim sisteminde, ilköğretim programını yeniden yapılandırma çalışmaları hız kazanmış, geleneksel öğrenme ortamlarına izin verici ders plan ve programları terk edilmiştir. Yapılan değişiklikler kapsamında öğrenme ortamında öğrencilerin aktif olduğu ve bilimsel kavramların zihinde anlamlı bütünler halinde inşa edilebilmesine olanak sağlayıcı yeni yöntem ve süreçler ele alınmış bulunmaktadır. Bu süreçlerin içerisinde yer alan araştırmaya dayalı öğrenme ortamı son dönemde üzerinde sıkça çalışılan bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Araştırmaya dayalı öğrenme ortamı, öğrencilerin bilimsel süreç becerilerini kullanarak basit bir araştırmayı yürütebilmelerine olanak tanıyan aktif öğrenme etkinlikleri ile oluşturulmuş öğrenme çevreleri olarak tanımlanabilmektedir. Eğitimcilerin uzunca bir süredir öğrenmeyi daha anlamlı hale getirebilmek amacıyla sürdürdükleri arayışlar, araştırmanın bir yöntem olarak ele alınması ile netlik kazanmaya başlamıştır. Bu alanda yapılan çalışmaların daha çok uluslar arası düzeyde olduğu dikkat çekmektedir. Ülkemizde de araştırmaya dayalı öğrenme ortamları ile ilişkili öğrenme ve öğretme etkinliklerinin tasarlanacağı ve bunların etkilerinin inceleneceği çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Özellikle fen ve teknoloji dersinde merak eden, deneme yanılma teknikleri kullanarak yaşadıkları çevreyi algılamaya çalışan bireyler açısından araştırma kavramının öğrenme üzerindeki güçlü etkisi de dikkate alınarak bu alanda bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Söz konusu çalışmada araştırmaya dayalı öğrenme ortamlarında kılavuzlu araştırmadan açık araştırmaya doğru ilerleyen bir strateji temelinde bir dizi etkinlikler gerçekleştirilmiştir. Özellikle öğrencilerin, akademik başarı ve bilimsel kavramlar ile ilgili hatırda tutma düzeyinin nasıl arttırılabileceği ve fene yönelik olumlu tutumların nasıl geliştirilebileceği incelenmiştir. Yapılan çalışmada yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmaya dayalı öğrenme yaklaşımının etkisini araştırmak üzere önceden rastgele dağılım dışında okul idaresi tarafından oluşturulmuş sınıflardan iki tanesi deney ve kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Aydın iline bağlı bir devlet okulunda öğrenim görmekte olan 72 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada, öğrencilerin akademik başarılarındaki gelişimlerini tespit etmek için araştırmacı tarafından hazırlanan “Akademik Başarı Testi”, fen ve teknoloji dersine yönelik tutumlarını ölçmek için Balım, Sucuoğlu ve Aydın (2009), tarafından hazırlanan “Fen ve Teknoloji Dersine Yönelik Tutum Ölçeği” ve öğrencilerin araştırmaya dayalı öğrenme ortamı ve bilimsel araştırma yapabilme süreci hakkındaki görüşlerini daha detaylı bir şekilde saptayabilmek amacıyla yine araştırmacı tarafından hazırlanan “Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu” kullanılmıştır. Çalışmanın bulgularına göre; araştırmaya dayalı öğrenme ortamında öğrenim gören deney grubundaki öğrencilerin akademik başarıları ve fen ve teknoloji dersine yönelik tutumları, 2005 fen ve teknoloji öğretim programının uygulandığı öğrenme ortamında öğrenim gören kontrol grubundaki öğrencilere göre anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir. Öğrencilerin, öğrenilenleri hatırda tutma düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Araştırmadan elde edilen bulguların yorumlanması sonucunda araştırmaya dayalı öğrenme ortamında gerçekleştirilen uygulamaların fen ve teknoloji derslerinde kullanılmasının öğrencilerin akademik başarıları ve derse yönelik tutumlarının gelişimi konusunda yararlı olabileceği düşünülmektedir.