Akademik Veri Yönetim Sistemi
Bu dersin amacı, 1945 sonrası sanayi toplumunun temel
dinamiklerini tarihsel ve politik iktisat perspektifinden incelemektir. Ders üç
ana döneme odaklanmaktadır: savaş sonrası yeniden yapılanma dönemi (1945–1950),
hızlı büyüme ve çözülme (1950–1974) ve durgunluk yılları (1974 ve sonrası) (Armstrong, Glyn ve Harrison, 1991). Bu
tarihsel çerçeve içinde, kapitalist ekonomilerde ortaya çıkan temel
makro ekonomik eğilimler ile sermaye–sermaye, sermaye–emek ve sermaye–devlet
arasındaki ilişkiler analiz edilmektedir.
Ders, Capitalism Since 1945 (Armstrong, Glyn ve Harrison, 1991) kitabından seçilen
bölümlerle başlamaktadır. Bu kaynak, ileri kapitalist ülkelerde savaş sonrası
büyüme dinamiklerini, savaş sonrası durgunluk için uygulanan politikaları,
“Altın Çağ” dönemini, sonrasında düşen kâr oranları ve artan işsizlikle
şekillenen yapısal dönüşümü ele almaktadır. Bu aşamada, katılımcı, kâr oranı
literatürü çerçevesinde; sermaye-hasıla oranı (teknolojik boyut) ve kâr
payındaki (bölüşüm boyutu) eğilimleri temel alarak, ekonomik analizi daha geniş
makro ekonomik göstergelerle bütünleştirmeyi öğrenmektedir.
Dersin ilerleyen haftalarında, seçili akademik makaleler
aracılığıyla sanayi toplumunun günümüze kadar uzanan temel sorunları
tartışılmaktadır. Bu kapsamda aşırı
birikim (overaccumulation), küreselleşme, finansallaşma, düşen ücret payları,
kronik talep yetersizliği, üretkenlik yavaşlaması, uzun dönemli durgunluk ve sermaye
taşması (capital spillage) gibi olgular ele alınmaktadır.
Ders kapsamında, makro ekonomik veriler kullanarak hesaplamaya
dayalı iki ödev bulunmaktadır. Her bir katılımcı, kendisine atanan
ülkenin Gelir Yöntemi ile Gayri Safi Yurtiçi Hasıla verilerini kullanarak iki
farklı biçimde kâr payı (profit share) ve ücret payı (wage share) hesaplayarak sonuçları karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Hesaplamaların, en az 25
yıllık zaman serilerine dayanması gerekmektedir. Katılımcılar, hesapladıkları bölüşüm
göstergelerini, grafikle görselleştirerek, kısa ve uzun dönem dinamiklerini
yorumlayan bir rapor hazırlar. Ücret payı, hem kâr oranının bölüşüm bileşeni
olması hem de Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları kapsamında
“Amaç 10: Eşitsizliklerin Azaltılması” başlığı altında yer alan göstergelerden
biri olması nedeniyle özel bir öneme sahiptir.
İkinci ödev, birinci ödevle bağlantılıdır. Bu ödev, bölüşüm
dinamiklerini inceleyebilmek amacıyla, ücret payının
ortalama emek üretkenliği (average labour productivity) ve ortalama ücret
(average wage) bileşenlerine ayrıştırılmasına dayanmaktadır. Hesaplanan makro iktisadi
göstergelerin indeks rakamlarına dönüştürülmesi ve ücret payı ile birlikte iki
eksenli grafik yardımıyla karşılıklı ilişkilerinin gösterilerek kısa ve uzun
dönemli eğilimlerinin yorumlanması ile ödev tamamlanır.
Bunlara ek olarak, gruplara makaleler atanmaktadır; makalelerin ders içinde sunulması ve sunumlar
sonrasında sınıf içi tartışmalarının yürütülmesi beklenmektedir. Dersin
değerlendirme sürecinin bir parçası olarak, seçili makalelere yönelik en az
dört kısa sınav (quiz) vardır. Bu kısa sınavlar, yalnızca
ölçme-değerlendirme amacı taşımamakta; aynı zamanda katılımcıların ilgili
makaleleri derinlemesine kavramalarını sağlayacak biçimde tasarlanmaktadır.
Dersin sonunda katılımcılar, sanayi toplumunun tarihsel ve
yapısal dinamiklerine aşina olmanın yanı sıra, daha önce edindikleri temel
iktisadi kavram ve kategorileri politik iktisat perspektifiyle yeniden yorumlayabilmekte,
alanlarına yeni kavramlar katmakta ve eleştirel bir bakış açısı
geliştirmektedir.